|
Nỗi đau tình yêu (chùm thơ)
Tôi thích tang lễ kiểu nhà trời sau khi chết,
tôi sẽ để kên kên rỉa thịt
và rồi, chúng cắp linh hồn tôi,
mang đến cho em.
|
eVăn: Tang Hằng Xương (Sang Hengchang) sinh năm 1941 tại Vũ Xương, Sơn Đông, Trung Quốc. Công việc của ông gắn liền với quân đội, trường đại học và các tạp chí văn nghệ. Thơ ông ra mắt bạn đọc từ những năm 1960. Cùng một giọng tự sự, thiên về cảm giác, cô đọng và uyên áo, hóm hỉnh và bất ngờ, ông cùng với Kuang Guotai, Zheng Ling, Bei Dao (Bắc Đảo), Duo Duo, Ye Wenfu… phác họa nên diện mạo và nhịp điệu mới cho thơ đương đại Trung Quốc - một kiểu Trung Quốc mới của riêng họ: xem nhẹ sự vĩnh cửu, bất biến, trân trọng sự mong manh của chuyển động.
Bạn đọc chắc sẽ ngạc nhiên trước khái niệm "những bài thơ co rút" (shortening poems) của Tang Hằng Xương. Vì sau khi dùng thủ pháp "co rút" từ ngữ, ông thường bất ngờ cho ra những bài thơ vừa sáng sủa, vừa mới mẻ, song lại khá phức tạp. Ông cũng hay dùng những cấu trúc kiểu truyền thống chen vào giữa những giọng điệu mới: một sự kết hợp nhịp nhàng nhằm "tiết chế nhịp đi quá nhanh".
Chùm thơ dưới đây được dịch theo bản tiếng Anh của Hu Shiguang, trên tạp chí Trung Quốc văn học, số mùa hè năm 1995. |
Trăng trung thu
Từ lúc mẹ đi xa
tôi không lúc nào nhìn trăng trung thu nữa,
vì sợ những giọt nước mắt to
rơi xuống
làm ướt sũng thế gian.
Vành đai rừng tình
Tôi tìm giữa ngàn người;
từ khi nhìn thấy đôi mắt ấy
bao nhiêu mắt khác
trở nên lờ đờ u tối.
Tôi là hàng mi dài và rậm của em,
một vành đai rừng tình
trồng kế bên em.
Nhưng có lẽ
em sẽ không bao giờ nhìn ra nó.
Thượng đế và Nàng thơ
Tôi nói:
Thượng đế là đàn ông,
vì vậy ngài ban quá nhiều uy quyền
cho phụ nữ.
Bạn nói:
Nàng thơ là một nữ thần,
vì vậy nàng ban tặng quá nhiều sáng suốt
cho đàn ông.
Cả Thượng đế và Nàng thơ ngoác miệng cười,
ngời ngời cảm kích.
Con chữ
Con chữ của em,
như cánh nhạn,
đến từ nơi ấm áp của em.
Trên chóp trái tim tôi,
chữ xây tổ,
Và lấp đầy tổ bằng sự duyên dáng nên thơ êm dịu.
Tôi nằm trong tổ ấy,
hiến dâng toàn bộ hơi ấm,
và ấp ủ đôi hoài vọng
mà tôi chưa bao giờ đủ sức dưỡng nuôi.
Chúng kêu đòi ăn đến đáng thương,
mắt tràn những giọt lệ long lanh.
Tang lễ nhà trời
Con chữ của em,
cùng với lời thề long trọng bên trong nó,
và cùng với em người viết nó,
tất cả lăn vào và co lại trong ngọn lửa.
Còn lại một nhúm
tro của quá khứ đã chết,
bị gió thổi
lên trời.
Từ nay trở đi,
một cái cây có vòng tuổi lẫn lộn
không còn quan tâm đến bốn mùa.
Tôi ước...
Tôi ước được bên những người cao lớn;
Cùng những người cao lớn,
tôi sẽ không thành một thằng gù.
Tôi ước được bên bầy trẻ;
cùng bầy trẻ,
tôi có thể tìm lại tính ngây thơ đã mất.
Tôi ước được bên những người trẻ tuổi;
cùng những người trẻ tuổi,
tim tôi sẽ ít vết nhăn hơn.
Tôi ước được bên những người già;
cùng những người già,
mắt tôi sẽ giữ lại nhiều hơn ánh nắng mặt trời.
Tôi ước được cùng bên đối thủ;
cùng bên đối thủ,
chúng tôi sẽ có thể thúc nhau tiến về phía trước.
Tôi ước được cùng với bạn bè;
cùng với bạn bè,
tâm hồn danh giá của tôi sẽ không bị mốc meo.
Gửi X
Lẽ ra em không nên, không nên
không nên từng có lúc quay đầu lại;
tôi không nên, không nên
từng có lúc ngẩng đầu lên.
như con chim sẻ tìm thức ăn,
vô ý để rơi một hạt xuống đỉnh đồi,
em đã trồng một cây liễu
trên đồng bằng cuộc đời tôi.
Hoặc cố ý,
hoặc vô tình,
tôi vẫn chưa nặn được
vầng trăng tròn nghe nói thuộc về tôi.
Khi ngã lòng, hoang mang,
tôi đã đốn cây liễu đó;
cành rơi xuống đất,
thảy mọc thành cây nhỏ.
Nhiều năm qua,
bất ngờ tôi biết được,
trong sâu kín trái tim tôi,
mọc một dải rừng âm trong lòng đất.
Sẽ đến lúc, lá thảy rồi sẽ rụng,
nhưng rễ vẫn luôn luôn thức tỉnh…
Lúc nửa đêm
Điện thoại reo làm đứng tim tôi;
từ ống nghe vang lên giọng hổn hển.
“A lô! Xin hỏi ai đầu dây?”
“Mẹ đây…”
Mẹ tôi?
Mẹ tôi!
Mẹ tôi, người đã chết ba mươi sáu năm về trước?
Mẹ tôi, người chết khi vừa ba mươi sáu tuổi?
“Mẹ! Mẹ!
Mẹ bây giờ ở đâu?”
Im lặng chết chóc liệm trong lặng im chết chóc,
nghẹt thở trùm nghẹt thở.
Phải chăng Mẹ liều mạng sống gọi cho tôi
và rồi bị cái chết mang đi lần nữa?
Hoặc có lẽ mẹ đang chu du trong vũ trụ,
và ba mươi sáu năm một lần lại quay về trái đất này?
Cầm ống nghe trên tay,
bốn mùa vùn vụt chuyển,
tóc bạc rơi xuống đất, hóa thành tuyết,
và mặt trời cũng biến thành sáp chảy.
Vợ tôi khóc, thức dậy nắm tay tôi,
chỉ khi đó tôi mới kinh ngạc thấy
kia, ngay dưới chân tôi
một chùm rễ dày như đất.
Nỗi đau tình yêu
1.
Một người đàn ông tốt lành tạo thế,
một người đàn bà tốt lành cứu thế.
Dù thế giới này rộng lớn,
không thể chứa hai đường dấu chân trong một lối đi.
Hoa tuyết nở rộ trong tàn úa,
rồi tàn úa trong nở rộ.
Nếu được đóng đinh trên thập giá tình yêu,
tôi có thể làm một Chúa Ki-tô khác.
2.
Lời thốt thầm thì đó
nhắc tôi về chiếc neo.
Sánh với chiếc tàu đồ sộ,
nó chỉ như khuy áo nhỏ.
nhưng một khi nó thấu tới lòng biển,
cả trái đất sẽ vận hành sức mạnh.
3.
Em rời khỏi tôi,
cắt đứt một trong những dây đàn.
Giờ tôi bơ vơ,
với dây duy nhất còn sót lại,
chơi đi chơi lại
cái cuộc đời mà chúng ta cùng hát với nhau,
cho đến khi nốt cuối
trở nên rát tai.
4.
Vô hình và bất ngờ,
em đột nhập vào trong trái tim tôi.
Một giấc mơ tỉnh thức,
như con thuyền trên bờ 1 trong lễ hội đèn,
có thể làm khuấy động bao dải sóng.
Tôi đếm những giọt mưa thu,
mưa điểm những tán cây.
Tiếng ếch ồm ộp
không mỏi mệt
trải cầu phao qua mặt nước.
5.
Chiếc tàu vĩ đại mang cảm xúc
ngập quá sâu trong nước;
nhưng dòng định mệnh
tình cờ lại quá nông.
Em đặt ổ phục kích
tứ bề vây bủa quanh tôi,
không có cách nào khác
ngoài trảm quá khứ bằng thanh kiếm.
6.
Tim tôi như chiếc lọ nứt nhưng không vỡ,
nó không chịu nổi quá nhiều sờ mó vuốt ve.
Mất em
bằng mười lần mất bản thân tôi.
Tôi cũng có thể làm ra rượu ngọt
bằng linh hồn tôi, tạm lúc này.
Tỉnh ra, tôi chẳng quan tâm
dù em có vứt tôi vào xó nào đi nữa.
7.
Tóc đang nâu tự đỉnh
tối nay thành trắng ra tận gốc.
Tóc trắng nói với tóc đen:
mắt ngươi hẳn phải nhìn thấy bão.
Tóc đen nói lại với tóc trắng:
trái tim ngươi phải chứa trọn biển cả.
Nếu số phận định rằng không có bến bờ,
thì chính biển là phao cứu nạn.
8.
Vệ nữ,
tay nàng ở đâu?
Có phải nàng không dám ôm,
hay không ai xứng đáng để nàng ôm?
Tôi chẳng có gan nào
để nhìn nụ cười nàng lần nữa.
9.
Mặt trời lặn xuống đồi tây
hút sạch máu tuôn từ đó.
Em lội ngang dải Ngân hà,
với ánh sao cương ra từ vú.
Chính lúc tôi không biết
làm cách nào hồn tôi tan trong thân thể tôi,
thật tình tôi không biết
làm cách nào em tan trong hồn tôi.
Tình yêu không duyên cớ
như vực sâu không đáy.
10.
Chính biển đã khiến sinh ra nghề đóng tàu,
cũng chính biển làm đắm những con tàu.
Giờ trong nấm mồ dưới sóng,
có một linh hồn khác của tàu bè;
bùa chú trong mồm nó
là cái tên em.
11.
Chức nữ,
Ngưu lang!
chốn thiên đường kẻ phàm không tới được
là cái nhà tù em không thể nào đột nhập.
Dải Ngân hà
chẳng qua chỉ là dòng suối nhỏ;
chỉ cần nhảy qua đê chắn,
em sẽ tìm thấy mình ở phía bên kia.
12.
Nỗi khao khát yêu đương
có lẽ là rượu độc,
nó có thể làm nguôi mất
cơn khát thèm vĩnh cửu.
Tôi thích tang lễ kiểu nhà trời sau khi chết,
tôi sẽ để kên kên rỉa thịt
và rồi, chúng cắp linh hồn tôi,
mang đến cho em.
13.
Một cái cây, run rẩy ngoài lạnh,
cho tôi chiếc lá.
phải chăng nó yêu cầu tôi xem chỉ tay?
Noi theo những hiền nhân,
tôi kết luận:
nếu em là cái cây,
em sẽ chẳng co vòng tuổi lại.
14.
Hai nhãn cầu tôi
là những viên cuội ngũ sắc ngâm trong lệ.
Với tôi thế giới này tăm tối,
với thế giới này tôi đẹp tuyệt vời.
Trần Tiễn Cao Đăng và Lý Đợi dịch từ bản tiếng Anh của Hu Shiguang
Nguồn: Tạp chí Trung quốc Văn học, số mùa hè năm 1995.
---------------------
Chú thích:
1 “land boat”: Chiếc thuyền giả, đặt trên bờ, có bánh xe, chạy bằng buồm.
|
