|
Phê bình văn học trên báo: Tranh cãi không hồi kết
Buổi tọa đàm "Phê bình văn học trên báo: Lý tính và cảm tính" ở TP HCM nêu ra quá nhiều vấn đề, khiến cả chủ tọa lẫn người dự thính loay hoay, không đi được đến hồi kết. Đạo diễn Lê Hoàng, MC buổi cà phê sách này, phải lên tiếng: “Chúng ta cần chấm dứt thôi vì có nói nữa thì cũng thế!"
> Phê bình - cuộc khủng hoảng vĩnh viễn?
Đêm qua, lầu 1 quán cà phê Zenta, nơi diễn ra buổi tọa đàm văn học do Hội đồng Anh tổ chức thu hút đông đảo giới nghiên cứu, HS - SV, nhà văn, nhà thơ, nhà giáo... tham dự.
3 chủ tọa của chương trình: Nhà thơ Inrasara, nhà văn Ngô Thị Kim Cúc, và nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn, cùng MC Lê Hoàng khá vất vả để dẫn dắt một cuộc thảo luận mà đôi khi những ý kiến lúc "choảng" nhau, lúc lại đi quá xa chủ đề chính.
Hàng loạt vấn đề về phê bình văn học được đặt ra nhưng chưa được hiểu và giải quyết rốt ráo: Nhà phê bình viết theo đơn đặt hàng hay viết về vấn đề mà họ thấy thích? Sự khác nhau giữa phê bình văn học trên báo viết và báo mạng? Tờ báo nào phê bình văn học tốt nhất hiện nay? Vai trò của phê bình văn học? Sự khác nhau giữa phê bình văn học và điểm sách là gì?
eVăn xin trích đăng một số ý kiến:
Đạo diễn Lê Hoàng: "Phê bình văn học trên báo hiện nay quá kém!"
 |
| MC - đạo diễn Lê Hoàng. Ảnh: A.V. |
Tôi là dân ngoại đạo với văn chương, nhưng cũng có thể được tạm gọi là nhà báo. Tôi thấy phê bình văn học trên báo chí hiện nay là kém. Điều này phản ánh một nền văn học chưa phát triển. Vì, báo chí có chức năng phản ánh cái của ngày hôm nay.
Do đó, văn học nên nhìn lại mình. Không thể đòi hỏi một tờ báo dành cho phê bình văn học một diện tích lớn hơn sự quan tâm của công chúng dành cho nó.
Nhạc sĩ Dương Thụ: "Tôi ngày càng chán đọc chỉ vì những bài phê bình trên báo"
Đây là một đề tài tranh luận rất kịp thời và đúng lúc. Thiếu lý tính, thiếu sự thận trọng, và nghiêm túc chính là những nguyên nhân cản trở nền phê bình văn học của chúng ta.
 |
| Nhạc sĩ Dương Thụ tại buổi tọa đàm. Ảnh: A.V. |
Ngày trước, đối tượng độc giả chưa đa dạng, ví dụ, chỉ một tác phẩm Đất nước đứng lên của nhà văn Nguyên Ngọc thì có thể từ già đến trẻ đều yêu thích. Còn ngày nay, bạn đọc phân hóa rất rõ nét và đa dạng. Mà chúng ta thì lại chưa có nhiều cây viết phục vụ tất cả các đối tượng độc giả này. Do đó, cả người sáng tác và nhà phê bình đều cần phải hiểu tìm hiểu nhiều hơn về bạn đọc của mình.
Với tư cách một độc giả của sách văn học, tôi rất sợ sự khoa trương, sợ những cuốn sách gây choáng và sốc về từ ngữ. Càng ngày tôi càng chán đọc vì chúng ta viết phê bình kêu quá, nói kêu quá, nhưng bên trong tác phẩm thì lại trống rỗng. Tác phẩm rất khó đọc. Nhiều người chạy theo lối viết mà họ gọi là "tân kỳ", được người viết điểm sách hưởng ứng nhưng đọc xong tôi thấy kinh khủng và rối rắm lắm.
Trường hợp cây bút Đỗ Hoàng Diệu chẳng hạn. Các báo đua nhau viết phê bình, làm mọi người cuống cuồng tìm đọc. Tôi cũng tìm đọc, đọc rồi thấy không phải đúng như các nhà phê bình đã viết. Điều khiến tôi kinh ngạc là toàn những cây bút phê bình nổi tiếng đấy chứ.
Nguyễn Thanh Sơn: "Tôi viết phê bình chỉ vì tôi thích, không vì bất cứ áp lực nào cả"
 |
| Nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn. Ảnh: A.V. |
Tôi đang tự gọi mình là một "nhà phê bình đang đông cứng". Trong hai năm vừa rồi tôi không viết gì. Tôi vừa chuyển vào Sài Gòn hơn 2 tháng nay để tìm dịp "giải đông" bản thân.
Theo tôi, phê bình văn học trên báo chí phải có tính thời sự; phải có tính đối thoại, thúc đẩy thảo luận và tranh luận. Tránh vừa dấy vấn đề lên đã tắt ngúm. Và cả lý tính, cảm tính lẫn trực tính phải hòa hợp với nhau trong công việc phê bình văn học.
Người viết phê bình văn học hôm nay khoác trên mình họ quá nhiều "chiếc áo". Hiện nay có rất ít nhà phê bình văn học thực sự trên báo chí. Vì vậy, tìm ra được vai trò của phê bình văn học là rất khó. Vẫn còn hiện tượng phê bình "trèo lên tháp ngà" chứ chưa viết cho người ta thấy thích thú khi đọc tác phẩm, hay làm "giàu" thêm cuộc sống của mọi người.
Tôi đến với công việc phê bình vì tôi thích viết về những cuốn sách tôi cho là hay. Tôi muốn chia sẻ niềm yêu thích đó đến với mọi người. Khi tôi viết phê bình, tôi chưa bao giờ chịu áp lực từ bất cứ ai.
Anh Vân ghi
|
