|
Đọc thơ trên quê hương đại thi hào Tagore
Mai Hữu Phước
Festival thơ Quốc tế diễn ra trong 3 ngày (24 - 26/1) ở Ấn Độ. Ngày đầu tiên khai mạc lúc 4h chiều và làm việc đến 8h tối. Hai ngày còn lại làm việc từ 10h sáng đến 8h tối. Tại thành phố Kolkata, các công sở chỉ bắt đầu mở cửa lúc 10h, mặc dù 6h thì trời đã bắt đầu sáng.
Đoàn Việt Nam gồm có tôi (Mai Hữu Phước), nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm, Trần Hữu Dũng và Nguyễn Trọng Tín. Để vào được Trung tâm Rabindranath Tagore chúng tôi phải qua một chốt gác cảnh sát và được săm soi kỹ lưỡng. Hôm đầu tiên trên đường đi qua một khu phố lớn, xe chúng tôi chạy nhầm đường phải rẽ xuống tầng hầm để xe của một cửa vào Metro (xe điện ngầm) để đổi hướng chạy. Lực lượng an ninh ở đây đã cho dừng xe để rà mìn. Tất cả xe vào khu vực này và một số đường phố lớn khác đều thực hiện việc rà mìn để đảm bảo an ninh chung. Và hình như nơi đâu cũng nhìn thấy cảnh sát và lực lượng bảo vệ.
 |
| Tác giả trước Trung tâm Rabindranath Tagore. |
Ngày đầu tại Festival thơ, sau bài hát theo lối dân ca kiểu Ấn do một nữ nghệ sĩ tự đệm đàn cổ và hát là phát biểu chào mừng ngắn gọn của ông trưởng ban tổ chức Festival - giáo sư Ashis Sanyal và lời khai mạc của tiến sĩ Karan Shin, chủ tịch Hội đồng Ấn Độ về các mối quan hệ văn hóa (ICCR). Phát biểu của các đại biểu khác cũng rất ngắn gọn, kể cả ông Đại sứ Italy là cơ quan tài trợ chính cho sự kiện này. Dường như tất cả muốn dành thời gian thơ. Cứ khoảng mỗi giờ là có một đoàn lên sân khấu với 10-12 nhà thơ cùng một người giới thiệu chương trình riêng (gọi là compere). Compere gọi tên các nhà thơ lên bàn cử tọa, rồi giới thiệu từng người đọc thơ. Họ không nói dông dài về tác giả hoặc tác phẩm. Các nhà thơ cũng không nói thêm về mình hoặc bài thơ ngoài việc lên là đọc.
Ấn Độ là đất nước đa ngôn ngữ, đa dân tộc nên các nhà thơ về từ bang nào thì đọc ngôn ngữ chính của bang đó và đọc bản dịch ra tiếng Anh. Hầu hết họ đều dùng song song và thành thạo tiếng mẹ đẻ và tiếng Anh. Các nhà thơ là khách mời quốc tế đựơc “biên chế” lần lượt vào các nhóm để lên đọc thơ. Có sự hiện diện của các nhà thơ Italy, Iceland, Bangladesh, Bungary và các nhà thơ gốc Ấn về từ các nước Mỹ, Anh, Canada, Pháp, Đức...
 |
| Trên diễn đàn thơ quốc tế (tác giả ngoài cùng bên phải). |
Đoàn Việt Nam được mời cử đại diện tham gia đọc trong tốp đầu tiên. Tôi là người vinh dự nhận lấy trọng trách này. Người ta đọc thơ say sưa và hồn nhiên. Có một số ngâm nga kiểu như mình ngâm thơ. Không thấy có sử dụng một loại nhạc cụ nào trong quá trình đọc hay ngâm. Có người đọc bài thơ dài, nhưng cũng có những người đọc rất ngắn, phần lớn mỗi tác giả chỉ đọc một bài. Phía các nhà thơ Ấn Độ thấy có vài người không nói và đọc tiếng Anh mà chỉ dùng tiếng mẹ đẻ của họ thôi. Hội trường thì rộng, nhưng khán giả không nhiều, vì ban tổ chức không thông báo và không mời rộng rãi. 2 lần festival trước cũng thế. Những người ngồi đây đều là những người yêu thơ và khát khao các giai điệu đến cháy bỏng. Đến giờ ăn trưa thì ra trước tiền sảnh để lãnh cơm và cà phê hoặc nước trà. Tất cả đều xếp hàng trật tự, không thấy có sự phàn nàn hay than vãn. Các nhà thơ quốc tế thì được “đặc ân” miễn xếp hàng và lãnh trước suất ăn là cơm hoặc bánh mì. Ăn đứng, ăn ngồi ở tiền sảnh hoặc ra sân tùy thích. Rồi nhanh chóng trở lại hội trường.
Trong quá trình diễn ra festival thơ ai đọc cứ đọc, ai vào ra cứ vào ra, nhưng rất yên lặng và tôn trọng, không thấy có sự hô hào hoặc la ó. Đôi khi vang lên vài lời tán dương từ bên dưới. Tôi có cảm tưởng rằng đối với các nhà thơ Ấn Độ, được đứng trong hội trường Trung tâm Rabindranath Tagore đọc thơ là cả niềm vinh dự, sung sướng và tự hào cho dù có người nghe nhiều hay ít, hiểu hay không cũng không quan trọng. Điều này có lẽ đối với các nhà thơ quốc tế cũng vậy. Có khoảng 300 nhà thơ đã tham gia đọc. Festival cũng dành thời gian trao đổi những vấn đề liên quan trong việc dịch thơ sang tiếng Anh. Các nhà thơ cũng tranh thủ lân la làm quen với nhau, xin địa chỉ email và tặng thơ. May mà chúng tôi đã “tự sản xuất” vài chục tập thơ song ngữ Anh - Việt và hàng trăm tờ rơi khác mang theo. Inra Jaka (con của nhà thơ Inrasara) đang học bên đó cũng làm cuộc hành trình dài hai đêm một ngày bằng tàu hỏa để về góp mặt. Sau festival, đoàn Việt Nam còn tham gia hội chợ sách quốc tế và được mời đọc thơ tại đó một lần nữa. Từ New Delhi, Hàm Anh (từng học ở Trường viết văn Gorky) cũng bay đến tham dự với tập thơ Màu tự nhiên (Natural color)...
Festival thơ Quốc tế lần thứ ba tại Kolkata, Ấn Độ khép lại với những dư vị ngọt ngào, thấm đượm tình hữu nghị giữa các dân tộc. Thơ ca đã thực hiện quyền năng mang con người đến gần với nhau hơn cho dù bạn thuộc bất cứ màu da nào, bất cứ dân tộc nào và ở bất kỳ nơi đâu.
(Nguồn: Áo Trắng)
|
