|
Số phận những di cảo của Franz Kafka
H.T.
Trước khi qua đời năm 1924, Franz Kafka có mong muốn cuối cùng là những trang viết của ông sẽ được thiêu hủy. Nhưng Max Brod, bạn thân của ông, đã phớt lờ tâm nguyện này. Nhờ đó, thế giới có được những kiệt tác như "Tòa án", "Lâu đài" và phong cách Kafka, còn Brod nắm giữ nhiều tư liệu khác về nhà văn.
Năm 1939, khi Brod từ Prague đến Tel Aviv, Israel, ông mang theo một va ly đựng đầy tư liệu của Kafka.
Năm 1968, trước khi mất, cùng với số di cảo của chính mình, Brod chuyển lại giấy tờ của Kafka cho người thư ký Esther Hoffe. Suốt 40 năm qua, Hoffe khiến cho giới học giả chuyên nghiên cứu về Kafka phải nhấp nhổm như ngồi trên đống lửa. Bà giữ những tư liệu của nhà văn trong căn hộ của mình ở đường Spinoza.
Lần gần đây nhất một học giả được phép vào căn hộ của bà là vào những năm 1980. Sau đó, Hoffe bán bản thảo Tòa án với giá 2 triệu USD. Không ai biết số phận của những tư liệu còn lại ra sao.
Năm ngoái, khi Hoffe qua đời ở tuổi 101, người con gái của bà là Hava khẳng định sẽ đưa ra quyết định về những tư liệu được thèm khát đó trong thời gian tới. Trong khi phần lớn nhà cửa của Kafka đã được phân chia cho chính quyền Czech, Anh và Đức quản lý thì nhiều di cảo của nhà văn vẫn nằm im ỉm sau cánh cửa căn hộ của cụ Hoffe.
Cũng giống như mẹ mình, Hava Hoffe khiến cho các nhà nghiên cứu đau đầu hết đêm này qua đêm khác về điều kiện bảo quản đối với số di sản mà họ tin là bao gồm thư từ, nhật ký, ảnh, thậm chí là còn có cả những tác phẩm chưa xuất bản của cả hai nhà văn.
 |
| Nhà văn Franz Kafka. |
Nurit Pagi, người đang làm luận án tiến sĩ về Brod tại Đại học Haifa cho rằng: “Chúng ta có thể tin rằng, Hoffe chắc chắn phải sở hữu nhật ký của Brod được viết từ ngày ông đến Tel Aviv vào năm 1939 - cuốn nhật ký ghi chép lại rất nhiều điều nhà văn quan sát được. Với các nhà nghiên cứu, nó thực sự rất có ý nghĩa”.
Điều khiến cho các học giả Israel bận tâm không chỉ là việc bà Hoffe có bán hoặc trao tặng tư liệu của nhà văn cho một tổ chức nào đó để chia sẻ với cả thế giới hay không, mà còn làm cách nào để lưu giữ những tư liệu đó ở Israel - nơi được coi là ngôi nhà đích thực của những gì Kafka để lại.
“Những tư liệu này phải thuộc về Jerusalem”, Mark Gelber, một học giả về Kafka khẳng định. “Brod trở thành một người theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái từ trước thế chiến I. Ông sống, làm việc và yên nghỉ nơi đây. Điều ít người biết hơn là bản thân Kafka cũng có mối quan hệ rất gắn bó với người Do Thái”.
Gelber còn cho biết, Thư viện quốc gia Jerusalem đang lưu giữ rất nhiều tư liệu về các vĩ nhân người Do Thái như Einstein và Martin Buber, nên dễ hiểu nó cũng sẽ là nơi bảo quản những gì thuộc về Kafka.
Nhưng các học giả thế giới không hẳn có chung cách nhìn như vậy. Nhiều người cho rằng, tiểu thuyết và truyện ngắn viết bằng tiếng Đức, theo phong cách hiện sinh của Kafka cần được ý thức một cách giá trị hơn là gắn nó với một phong trào đấu tranh dân tộc chủ nghía nào đó.
Trong một cuốn sách mới, kỷ niệm 125 năm ngày sinh của Kafka, tác giả Louis Begley cho rằng, quan điểm của Kafka về người Do Thái rất mang tính chất nước đôi.
Bây giờ, quyền quyết định thuộc về con gái của Hoffe. Bà sống khép kín, từ chối mọi cuộc phỏng vấn và những câu hỏi từ phía học giả. Nhưng trong một cuộc gặp bất ngờ trên phố, Hava Hoffe đã nói đến 10 phút.
Bà cho biết, Brod giống như là người cha thứ hai của bà. Nhà văn thực sự là người bạn thân thiết của gia đình bà. Bố bà chết 5 tháng sau khi Brod qua đời. Bản thân Hoffe từng là một nạn nhân… Hava Hoffe nói, bà là người nghèo khổ và bà cảm thấy không có lý do gì để mình phải từ biệt nốt thứ tài sản duy nhất là những gì Max Brod để lại.
Hava Hoffe còn tiết lộ, bà muốn tự mình viết một cuốn sách về Brod để cả thế giới phải biết đến sự vĩ đại của ông. Có vẻ như Hava Hoffe ngụ ý đến một cuộc mua bán chứ không sẵn lòng trao tặng, dù cách nói của bà rất khó hiểu.
Khi được hỏi, liệu những tư liệu của Kafka còn được bảo quản trong căn hộ ở đường Spinoza, bà giễu cợt: “Anh nghĩ chúng tôi ngốc nghếch đến thế à?”.
Nghĩa là bà bóng gió rằng chúng phải được cất giữ ở một nơi khác an toàn hơn. Bà cũng kể lại áp lực từ nhiều phía, đặc biệt là chính quyền Israel về việc giao lại số tư liệu hoặc ít nhất là sớm đưa ra quyết định. Hava Hoffe cảm thấy bị vây hãm. “Đúng là phong cách Kafka”, bà nói.
(Nguồn: nytimes)
|
