|
Mỹ và Cuba mâu thuẫn vì ngôi nhà của Hemingway
Bất đồng luôn tồn tại trong quan hệ giữa hai quốc gia châu Mỹ, nhưng hiện tại, họ có cùng một mối quan tâm - ngôi nhà tại Cuba của tiểu thuyết gia người Mỹ Ernest Hemingway. Mâu thuẫn lại được dịp nổi lên khi hai nước đối diện với nguy cơ: di sản quý giá này bị phá hủy.
Finca Vigia, hay còn gọi là Lookout Farm, nằm cách Havana 16 km về phía đông, là nơi Hemingway ở từ 1939 đến 1960. Sau khi nhà văn qua đời, ngôi nhà trở thành một bảo tàng nhỏ, trưng bày những tư liệu, bản thảo và hình ảnh liên quan đến cuộc sống thường nhật của ông. Nhưng sau gần 50 năm, Finca Vigia hiện rơi vào tình trạng xuống cấp và cần được tu sửa gấp. Mái nhà võng xuống, tường mốc meo và một phần trần nhà gần như sập, đến nỗi, người ta phải thu dọn đồ đạc vào nhà kho. Năm 2005, ngôi nhà được liệt vào danh sách 11 di sản lịch sử bị hủy hoại nghiêm trọng và là di sản duy nhất nằm bên ngoài nước Mỹ. Đây là sự kiện gây bất ngờ lớn đối với độc giả hâm mộ nhà văn - gồm nhiều doanh nhân, diễn viên và cả các nhà chính trị - những người sẵn sàng dốc túi tài trợ để bảo quản di sản của nhà tiểu thuyết. Nhưng họ vấp phải rào cản từ chính sách trừng phạt kinh tế đối với Cuba của Mỹ. Nhà chức trách Mỹ không muốn rót tiền vào một nơi sẽ đem lại nguồn lợi du lịch lớn cho Cuba.
 |
| Mặt trước của ngôi nhà. |
Molly Millerwise, một quan chức Bộ tài chính Mỹ tuyên bố: “Chúng tôi không cho phép đổ tiền vào các hoạt động tạo thuận lợi cho việc quảng bá ngành du lịch Cuba. Sự trừng phạt này nhằm hạn chế nguồn ngoại tệ mạnh chảy vào túi của chính quyền Castro, trong khi người dân Cuba vẫn phải sống trong cảnh nghèo nàn và áp bức”.
Jim McGovern, nghị sĩ Đảng Dân chủ ở Massachusetts, một trong những người dẫn đầu chiến dịch kêu gọi tu sửa ngôi nhà phát biểu: "Tôi quá ngạc nhiên khi thấy một số người còn chần chừ chưa tiến hành công việc này. Thật là ngớ ngẩn”.
Hai năm qua, một nhóm các chuyên gia Mỹ đã sang Cuba để khảo sát tình trạng của Finca Vigia và bảo quản bản thảo, tư liệu của nhà văn. Nhưng lệnh cấm vận mà Mỹ áp đặt với Cuba đã gây nhiều cản trở cho họ trong quá trình làm việc với chính quyền sở tại. Trước thực tế này, phản ứng của chính quyền tổng thống Bush tỏ ra bất nhất: lúc nhượng bộ Cuba, lúc lại rất căng thẳng.
 |
| Nhà văn thư giãn trong vườn. |
Chính quyền Bush nghiêm cấm việc hỗ trợ tài chính trực tiếp cho Cuba nhưng lại cho phép các đoàn kiến trúc sư và chuyên gia xây dựng đến nước này để tham gia công việc bảo dưỡng ngôi nhà của nhà văn. Chi phí của đoàn công tác này do các tổ chức, cá nhân hâm mộ Hemingway chi trả. Với sự giúp đỡ của họ, chính phủ Cuba đã hoàn thành việc tu sửa ngôi nhà hồi tháng hai.
Nhưng vẫn còn nhiều hạng mục vẫn chưa được đụng đến. Quan trọng hơn, nhiều bản thảo gốc, sách vở và tư liệu quý của nhà văn nằm trong nguy cơ bị mất mát và phá hủy. Mỹ không chỉ hạn chế đầu tư tiền bạc mà còn gây khó khăn cho các chuyên gia trong việc mang theo những thiết bị cần thiết như máy hút ẩm và máy quét tài liệu hiện đại.
Trước vấn đề này, nhiều ý kiến cho rằng, Mỹ nên dỡ bỏ lệnh trừng phạt với Cuba nhằm thuận tiện cho việc sửa chữa ngôi nhà.
Uva de Aragon, giám đốc Viện nghiên cứu Cuba tại Đại học Florida, nói: “Lệnh trừng phạt Cuba không đem lại hiệu quả như Mỹ mong. Cuba rất may mắn. Trước đây, họ nhận được sự hỗ trợ của Liên xô, còn bây giờ là Venezuela. Lệnh trừng phạt không gây hại gì cả và không đủ trở thành lý do để Castro phải đóng vai của một nạn nhân”. Bà cũng cho rằng, cuộc giằng co giữa hai nước quanh chuyện ngôi nhà Hemingway là ‘một biểu hiện ngớ ngẩn trong chính sách ngoại giao của Mỹ đối với Cuba”.
 |
| Du khách tham quan phòng khách của ngôi nhà. |
Xung đột bắt đầu từ chuyến thăm Cuba năm 2001 của Jenny Phillips, cháu gái của Max Perkins - nhà xuất bản của Hemingway. Cô sững sờ trước tầm quan trọng của những tư liệu chứa trong bảo tàng và kinh ngạc trước tình trạng thảm hại của ngôi nhà. "Đây là ngôi nhà chứa đựng những di sản quý giá nhất của Ernest Hemingway và nó sắp sập đến nơi rồi”, bà nói. Khi trở về Mỹ, bà đã tìm đến Quỹ bảo trợ di sản Hemingway, bắt đầu quyên góp tiền và kêu gọi các hoạt động bảo quản ngôi nhà.
Sarah Stephens, giám đốc một tổ chức xã hội tại Mỹ đánh giá: “Ngôi nhà của Hemingway là một ví dụ điển hình cho thấy, chính sách trừng phạt kinh tế đã làm tổn thương đến người Mỹ và người Cuba như thế nào. Di cảo của nhà văn vĩ đại của chúng ta đang bị phá hủy vì thời gian và thời tiết. Thật đáng kinh ngạc. Chúng đang bị phơi ra giữa trời vậy”.
Rất đông các học giả, nhà văn đã nhiệt tình hưởng ứng chiến dịch phục hồi Finca Vigia như Russell Banks, John Irving, Norman Mailer và Salman Rushdie.
Bà Phillips và nghị sĩ McGovern đã tìm gặp Chủ tịch Cuba Fidel Castro. Ông tự nhận là một độc giả hâm mộ Hemingway và từng đọc Chuông nguyện hồn ai trong thời gian trú ẩn tại dãy núi Sierra Maestra. Castro cũng từng gặp Hemingway một lần, trong một cuộc thi câu cá.
McGovern phát biểu: “Chính sách cấm vận rõ ràng là một sai lầm. Nó không có hiệu quả. Chúng ta đã áp dụng chính sách này suốt 50 năm qua. Và tôi cho rằng, cái gì đã tồn tại 50 năm mà không có hiệu quả thì chúng ta phải đủ khôn để dỡ bỏ nó đi”.
(Nguồn: The Guardian)
|
