|
Giới trẻ Trung Quốc sôi sục với ‘Harry Potter’
Vốn là hiện tượng văn hóa toàn cầu, bộ truyện của Rowling tác động đến đời sống tinh thần của độc giả toàn thế giới. Tại Trung Quốc, Harry Potter xâm nhập vào ngôn ngữ giới trẻ, làm thay đổi phương thức kinh doanh của nhà xuất bản và trở thành sự kiện nóng trên thị trường sách mỗi khi một tập truyện mới ra đời.
Li Xiao, 18 tuổi, là học sinh cuối cấp tại một trường trung học ở Bắc Kinh. Trong khoảng thời gian đầu tháng 6 này, cô và các bạn đang rất bận rộn chuẩn bị cho kỳ thi vào đại học. Nhưng sau giờ học, các cô gái lại nhanh chóng tụ tập. Và chủ đề buôn dưa lê của họ nhanh chóng chuyển từ câu chuyện bài vở buồn tẻ để líu lo sang tập truyện cuối cùng về Harry Potter. Li và các bạn đều biết rằng, đây là lần cuối cùng, cậu bé phù thủy thân yêu của họ được vẫy chiếc đũa thần của mình trên sân trường Hogwarts.
"Tôi đã đặt trước bản tiếng Anh cuốn Harry Potter được phát hành vào 21/7. Tôi chắc chắn sẽ mua bản tiếng Trung sau chứ không đủ kiên nhẫn để ngồi không chờ đến lúc đó”. Li cho biết. Cũng như hàng triệu độc giả hâm mộ Potter, Li đã đọc các tập sách, xem phim, thảo luận với bạn bè về các cuộc phiêu lưu, ghé thăm website của các fan và sưu tầm rất nhiều poster và vật kỷ niệm về cậu bé phù thủy này.
Vẫn còn một tháng nữa, tập 7 Harry Potter and the Deathly Hallows mới được phát hành. Hầu hết độc giả Trung Quốc đã chọn cách đặt trước bản tiếng Anh. Bởi bản dịch tiếng Trung thường xuất hiện chậm hơn chừng 4 tháng. Và chờ đợi không phải là một giải pháp được nhiều người lựa chọn. Họ tin rằng, vốn tiếng Anh của mình đủ để đeo bám chuyến phiêu lưu cuối cùng, có thể sẽ là điểm kết thúc cuộc đời Harry, như J.K. Rowling từng lấp lửng hé lộ.
 |
| Ở đâu có Harry, ở đó có độc giả trẻ. |
Không chỉ là chuyện về một cuốn sách
Không chỉ hấp dẫn trẻ con, Harry Potter còn quyến rũ độc giả Trung Quốc ở mọi lứa tuổi. Nhưng đối tượng người đọc chính của bộ truyện này là giới trẻ được học hành đầy đủ. Ngôn ngữ của họ bây giờ được bổ sung thêm rất nhiều khái niệm có nguồn gốc từ Harry Potter như Quidditch (môn thể thao vua tại xứ sở phù thủy), Hogwarts (trường pháp thuật), dân Muggles…
Những thuật ngữ này đã xâm nhập vào ngôn ngữ tiếng Trung: “Chúng đã trở thành một bộ phận của từ vựng tiếng Trung bởi Harry Potter đã vượt quá xa mức độ của một cuốn sách gây sốt. Nó trở thành một hiện tương văn hóa mang tính toàn cầu”, Ye Xianlin, biên tập viên các tập sách Harry Potter tại Nhà xuất bản Văn học Nhân dân (VHND) có trụ sở ở Bắc Kinh cho biết.
Ye cho rằng, những tập truyện của Rowling đã kích thích trí tưởng tượng của độc giả về một thế giới mà họ chưa từng biết đến.
Tuy đang làm việc tại đơn vị danh tiếng – nơi được coi là cái nôi của lĩnh vực xuất bản văn học tại Trung Quốc - nhưng Ye thừa nhận: "Thú thực, hồi năm 2000, khi máy tính chưa phổ biến và Internet còn là cái gì đó rất xa lạ với đời sống thường nhật của người dân, chúng tôi cũng không mấy quan tâm đến ngành công nghiệp xuất bản ở nước ngoài”.
 |
| Xếp hàng để mua được một cuốn sách. |
Lúc đó, cả nhà xuất bản chỉ có đúng một cái máy tính có nối mạng. “Nhưng tôi tình cờ biết về Harry Potter trên Bookseller và một số bài phê bình về cuốn sách trên tờ báo danh tiếng như New York Times Book Review và đã đề nghị ban giám đốc mua bản quyền cuốn sách”, Ye kể.
Theo lời ông, vào thời điểm năm 2000, một số nhà xuất bản đã chú ý đến bộ sách này khi nó dần dà trở thành một tác phẩm ăn khách trên toàn thế giới. Nhưng nhiều tổng biên tập ngại ngần trước chuyện phải mua bản quyền và cho rằng, những cuốn sách về phù thủy và ma thuật sẽ ảnh hưởng không tốt đến các em. Trong khi đó, nhà xuất bản VHND đã chớp lấy thời cơ và đi đầu trong quá trình thương thảo với đối tác giữ bản quyền Harry Potter ở nước ngoài.
Mua bán, trao đổi bản quyền là một vấn đề tương đối mới với các nhà xuất bản Trung Quốc vào thời điểm đó, vì nước này mới chỉ gia nhập công ước Berne năm 1995. Không biết làm cách nào để liên lạc với nơi sở hữu tác quyền cuốn sách, nhà xuất bản VHND đã phải nhờ đến sự giúp đỡ của các đại diện văn học ở nước ngoài mới “móc nối” được với Bloomsbury – nơi xuất bản bộ sách ở Anh.
Phép màu cho nhà xuất bản
Ban đầu, họ mua 3 tập: Harry Potter và Hòn đá phù thủy, Harry Potter và Phòn chứa bí mật và Harry Potter và tên tù nhân ngục Azkaban. Dù các đầu sách văn học thiếu nhi ở Trung Quốc thường được phát hành với số lượng trung bình là 10.000 bản nhưng VHND đã liều lĩnh in ra 200.000 bản. Phản hồi của thị trường vượt quá sức tưởng tưởng của họ. Tại các thành phố lớn, sách được tiêu thụ nhanh đến chóng mặt và các đầu nậu đã tới tấp in lậu sách để cung ứng cho độc giả các tỉnh xa.
Thị trường rộng lớn còn độc giả lại đang trong cơn khát sách. Nhà xuất bản của Ye như lên vận đỏ trước sự ganh tỵ của rất nhiều đối thủ khác. Đến tập Harry Potter và chiếc cốc lửa, VHND đã mua luôn bản quyền ngay khi Rowling vừa viết xong và phát hành 400.000 bản. Tập 5, 6, Harry Potter và Mệnh lệnh Phượng hoàng và Harry Potter và Hoàng tử Lai, con số này tăng lên gấp đôi, 800.000 bản cho mỗi tập. Đó thực sự là một phép màu trong lĩnh vực xuất bản. Nhưng Ye từ chối tiết lộ về con số chính xác VHND thu được từ lợi nhuận mà Harry Potter mang lại.
 |
| Các nhân vật "Harry Potter" trên bàn học. |
Thử thách của công việc dịch thuật
Thế giới phù thủy là một điều gì đó còn khá ngoại lai ở Trung Quốc nên dịch giả và các biên tập viên đã rất vất vả khi phải làm quen với những thuật ngữ trong tác phẩm.
Là một nhà xuất bản từng cung ứng cho thị trường sách những tác phẩm kinh điển của phương Tây suốt hơn 50 năm, VHND đã giới thiệu đến nhiều thế hệ độc giả Trung Quốc tác phẩm của gần như tất cả những cây đại thụ trong nền văn học thế giới như Victor Hugo, Thomas Hardy, Virginia Woolf, O.Henry (William Sydney Porter), Franz Kafka, Hans Christian Anderson… Họ có một đội ngũ dịch giả chuyên nghiệp. Có cả thảy 5 dịch giả đã tham gia vào quá trình dịch 6 tập truyện Harry Potter. Trung thành với nguyên bản, đảm bảo giữ được phong cách tác giả nhưng lại phải diễn đạt dễ hiểu cho độc giả trong nước là cả một công việc vô cùng khó khăn. Ye cho biết, để chuyển ngữ được một từ, hoặc một lời nguyền, các dịch giả có khi mất cả mấy ngày thảo luận mới tìm ra được cách diễn đạt tương đương trong tiếng Trung.
"6 tập sách đã được dịch có sự thống nhất tuyệt vời về địa danh và các cách diễn đạt. Công việc biên tập được thực hiện rất chuyên nghiệp”, Shen Xiaoxi, một độc giả của Harry Potter nhận xét.
Đội ngũ dịch giả của nhà xuất bản đang biên soạn một cuốn sách có chức năng như một từ điển chú giải về các tên riêng, địa danh, dự kiện và các thuật ngữ được sử dụng trong bộ sách. "Chúng tôi cho rằng, bản dịch không phải đã tuyệt đối hoàn hảo vì chắc vẫn còn những nhầm lẫn nhất định xuất phát từ việc hiểu lầm nguyên bản”, Ye nói. Tuy nhiên, VHND đã nhận được những phản hồi tích cực từ phía nhà xuất bản Bloomsbury – nơi vẫn thường xuyên thực hiện việc kiểm tra lại bản dịch của những đối tác mua bản quyền.
Nhanh chóng nắm bắt cái mới
Mỗi một tập truyện Harry Potter được xuất bản là một sự kiện quan trọng. Giới làm sách bắt đầu cảm thấy sự thay đổi về phía độc giả trẻ. Họ đặc biệt cởi mở, hiếu kỳ và có sự khát khao vô độ đối với các đầu sách nhập khẩu từ nước ngoài.
Li nói: “Tôi thậm chí rất thích dùng từ và cách diễn đạt trong các tập truyện của Rowling để các bài luận tiếng Anh của mình có vẻ hợp thời hơn”.
Tang Dongdong, 14 tuổi, một học sinh trung học đã lớn lên với Harry Potter qua 6 tập sách cho biết: “Cháu mê mệt bộ truyện này ngay từ tập đầu tiên. Cháu không nghĩ đây là câu chuyện của người nước ngoài và cảm thấy Harry Potter như là một trong số những người bạn của mình vậy”.
"Đó là một thế hệ mới có cách nhìn khác về thế giới. Họ ăn sáng bằng đồ ăn McDonald, xem phim Hollywood và biết tất cả những ngôi sao của NBA. Với họ, lướt net hằng ngày đã trở nên quen thuộc như hơi thở và cả thế giới chỉ như là một mảnh sân trong nhà mình”, Ye nhận xét.
"Bất cứ đầu sách best-seller mới nào được chúng tôi nhập vào từ nước ngoài đều có một làn sóng độc giả trẻ nhanh chóng tiếp cận chúng”, Ye khẳng định.
(Nguồn: china)
|
