|
Giải Văn học châu Á - Man Asian Literary
Chưa trao giải đã có tranh cãi
Với tham vọng trở thành Man Booker của châu Âu, giải thưởng Man Asian Literary vừa được thành lập và sẽ trao giải vào cuối năm nay. Nhưng giải chưa được trao thì những lời ì xèo đã nổi lên. Ngòi nổ của cuộc tranh cãi là thành phần ban giám khảo.
Giải rành rành dành cho các tác giả châu Á nhưng ban giám khảo dường như mang nhiều chất châu Âu.
Peter Gordon, chủ tịch giải thưởng mới này cho biết, Man Asian nhằm mục đích tôn vinh những tác phẩm văn học xứng đáng nên chủng tộc cũng như quốc tịch của ban giám khảo không phải là vấn đề chính. “Asian chỉ là một khái niệm địa lý và tôi không nghĩ có ai đó lại muốn quan trọng hóa từ này hơn thế. Có nhất thiết phải là người Nga thì mới đánh giá được Dostoevsky không?”, ông giải thích.
Gordon vốn là một người hoạt động trong lĩnh vực xuất bản tại Hong Kong. Ông là Chủ tịch Festival Văn học Hong Kong - nơi tài trợ 10.000 USD mỗi năm cho giải Man Asian. Giải thưởng này còn được sự tài trợ của Man Group, tổ chức đã chi tiền cho các hoạt động của giải thưởng danh giá Man Booker.
 |
| Uống cà phê và đọc Murakami. Ảnh: lomography. |
Lý giải cho nguyên nhân ra đời của giải Man Asian, Ban tổ chức cho biết: “Trong khi các nhà văn đến từ một số quốc gia, đặc biệt là Ấn Độ và những tác giả châu Á nhập cư vào những nước như Mỹ, Anh, Pháp, Australia từ lâu đã có nhiều cơ hội xuất bản tác phẩm và do đó, đã từ lâu được đóng góp phần mình vào sự phát triển của nền văn học viết bằng tiếng Anh, thì các nhà văn châu Á (mà chúng tôi đề cập đến ở đây) mới chỉ bước đầu khẳng định vị thế của mình trên văn đàn thế giới. Châu Á, từ Nhật Bản, qua Trung Quốc đến Đông Nam Á, ngày nay đã trở thành nguồn cung cấp tác giả quan trọng và được nhiều nhà xuất bản lớn để mắt đến.
Một giải thưởng văn học tôn vinh những trang viết của người châu Á được thành lập sẽ phù hợp với tình hình văn học hiện nay cũng như sự phát triển của ngành công nghiệp xuất bản như đã đề cập ở trên”.
Châu Á vốn là một châu lục đa ngôn ngữ nên các nhà sáng lập giải thưởng quy định, các tác phẩm dự thi phải viết bằng tiếng Anh hoặc đã được dịch ra tiếng Anh.
Ban giám khảo năm nay gồm 3 người, tất cả đều là nhà văn: André Aciman, tác giả người Ai Cập hiện sống ở New York; Adrienne Clarkson, nhà văn Canada gốc Trung Quốc và Nicholas José, nhà văn Australia sống tại Trung Quốc và rất thành thạo tiếng Trung.
 |
| Với khả năng tạo nên những best-seller toàn thế giới như Murakami, các nhà văn châu Á ngày càng được giới xuất bản quan tâm. Ảnh: lomography. |
Tiểu thuyết gia nổi tiếng Hong Kong Nury Vittachi cho rằng, ban giám khảo không thực sự đại diện cho tiếng nói của người châu Á.
“Họ là người châu Á mang đậm chất phương Tây, chứ không phải là người châu Á sống ở châu lục này. Một vài trong số họ trong có vẻ châu Á nhưng điều đó không có ý nghĩa gì cả. Nếu muốn có một ban giám khảo mang tính chất quốc tế thì cần phải có cả nhà văn châu Á cũng như nhà văn châu Âu”, ông nói.
Và thế là tranh cãi nổ ra, cộng với những bất đồng trong công việc kinh doanh, tháng 2 vừa rồi, Vittachi đã bị sa thải khỏi ban tổ chức Liên hoan văn học Hong Kong - một sự kiện văn học thường niên bắt đầu từ 2000 mà ông là một trong những thành viên sáng lập.
Gordon khẳng định, sự thiếu vắng người châu Á bản địa trong Ban giám khảo không nằm trong tính toán của ban tổ chức. Giám khảo đã được lựa chọn từ châu Á và nhiều nơi khác.
“Có hẳn một quy trình chọn lựa ban giám khảo. Danh sách đã được lên và giám khảo được mời đến. Một số người nhận lời. Nhưng cũng có những người từ chối vì cảm thấy vướng các cam kết nào đó. Và chắc rằng trong số họ có những nhà văn châu Á bản địa”, Gordon cho biết.
Tác phẩm dự thi không nhất thiết phải lấy bối cảnh, chủ đề về châu Á hay có nhân vật là người châu Á. Tiêu chí ở đây là tác phẩm phải được viết bằng (hoặc dịch ra) tiếng Anh, dài hơn 30.000 chữ và tác giả của nó phải là công dân của một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ châu Á (ngoại trừ khu vực Tây Á). Theo đó, cơ hội được vinh danh sẽ dành cho các tác giả đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Hong Kong, Đài Loan, Việt Nam, Philippines, Campuchia, Lào, Singapore, Malaysia, Indonesia, Đông Timor, Papua New Guinea, Thái Lan, Myanmar, Bangladesh, Bhutan, Ấn Độ, Nepal, Sri Lanka, Pakistan, Afghanistan.
Dự kiến, danh sách sơ khảo gồm 20 tác phẩm được công bố vào 1/6. 5 tác phẩm lọt vào chung khảo được công bố vào 1/10. Lễ trao giải thưởng cho người chiến thắng trị giá 13.000 USD sẽ diễn ra vào 1/11, trong đó, tác giả nhận 10.000 USD còn dịch giả nhận 3.000 USD.
Tranh luận vẫn đang tiếp tục, nhưng không biết liệu nó sẽ ảnh hưởng đến uy tín ban đầu hay sẽ góp phần tiếp thị cho giải thưởng mới.
Thanh Huyền dịch
(Nguồn: The Star)
|
