|
Nhà văn 8X Trung Quốc - thế hệ vàng xỉn màu
Tưởng Phương Chu sinh năm 1989 và xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay "Rainbow Rider" (Người cưỡi cầu vồng) từ năm ngoái. Trong một cuộc phỏng vấn, tác giả trẻ này cho biết, cô không thích bị gọi là nhà văn 8X bởi đó là một "cái mác đáng hổ thẹn".
Khái niệm “nhà văn thế hệ 80” - 8X là một cụm từ được sử dụng thường xuyên trong tiếng Trung, dùng để chỉ một thế hệ nhà văn tân binh sinh ra trong những năm 1980 - tác giả của khá nhiều tác phẩm có giá trị trong những năm gần đây. Tuy nhiên, thế hệ này đang phải gánh chịu sự chỉ trích mạnh mẽ của các nhà văn tiền bối, một phần vì thành công đến với họ quá nhanh chóng, chỉ sau một đêm tỉnh giấc, họ đã có cả tiền tài lẫn danh vọng. Kịch liệt phản đối mọi nghi ngờ cho rằng, nguyên nhân của các đợt công kích này xuất phát từ sự ghen tỵ, các bậc lão làng buộc tội thế hệ trẻ đang sản sinh ra những tác phẩm văn chương kém chất lượng để kiếm chác. Tình hình ngày càng trở nên xấu đi khi trên thị trường xuất hiện không ít tác giả ăn theo.
Quách Kính Minh là một ví dụ điển hình. Năm ngoái, anh bị phát hiện đạo văn tác phẩm của người khác và vi phạm bản quyền. Nhưng sau khi bị yêu cầu bồi thường 200.000 NDT, Quách vẫn cứng đầu không chịu xin lỗi và công khai thừa nhận hành vi “ăn cắp” của mình. Điều này khiến cho dư luận vô cùng bất bình. Nhưng không vì tiếng xấu ấy mà Quách vĩnh viễn không ngóc đầu lên được, tác giả 24 tuổi này tiếp tục ra mắt Top Novel (Tiểu thuyết hàng đầu) – tạp chí văn học hàng tháng – từ tháng 11 năm ngoái.
Năm 2006, An Ý Như – một tác giả 8X khác cũng dính vào sự cố đạo văn. Vụ việc được một tờ báo ở Bắc Kinh phát giác. An từng xuất bản 3 cuốn sách phân tích thơ cổ Trung Quốc. Nhưng cô bị phát hiện ăn cắp tác phẩm của một giáo viên ở tỉnh Sơn Đông – người đã tung lên mạng và blog rất nhiều bài tiểu luận về thơ ca Trung Quốc cổ.
Hàn Hàn, một trong những nhà văn hàng đầu Trung Quốc đã tiêu thụ được hàng triệu bản sách cũng không muốn bị dán nhãn “nhà văn 8X”. Cùng quan điểm như Trương Duyệt Nhiên, Hàn Hàn cho rằng, thật lố bịch khi đi xếp loại nhà văn dựa vào ngày tháng năm sinh của họ.
Năm 2004, Trung Quốc có khoảng 1.000 nhà văn 8X xuất bản tác phẩm, 100 người trong số họ ít nhiều giành được những thành công nhất định. Đến nay, chỉ 10 nhà văn còn trụ lại.
 |
| Thế hệ nhà văn 8X Trung Quốc: Hàn Hàn, Teddy Carey, An Ý Như và Quách Kính Minh (trái - phải, trên - dưới). |
Nguyên nhân của sự thoái trào này là gì?
Năm ngoái, nhật báo Nam Kinh đã tiến hành khảo sát về hiện tượng này. Kết quả cho thấy, 90% số nhà văn bỏ nghề viết. 70% viết ít đi để cộng tác với các nhà xuất bản hoặc đi viết thuê với thu nhập 1.000-2.000 tệ mỗi tháng (130-250 USD). Một nhân viên Nhà xuất bản Văn học và Nghệ thuật Hồ Nam thừa nhận, nếu thị trường không o bế các tác giả 8X, giới xuất bản sẽ chẳng để mắt đến họ làm gì.
Và cái vòng luẩn quẩn khởi phát từ đó. Thiếu sự hậu thuẫn và tung hô của các nhà xuất bản, độc giả không còn mấy quan tâm tới các nhà văn trẻ, ngay cả với những người đã vô cùng nổi danh. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 7 của Hội nhà văn Trung Quốc diễn ra vào tháng 11/2006, không một nhà văn 8X nào được mời.
"Tôi không quan tâm đến những hội đoàn chính thức của các nhà văn. Tôi cũng chẳng để tâm xem các bậc tiền bối có chấp nhận mình hay không. Thói hình thức chủ nghĩa của họ không khiến tôi e ngại. Tôi chỉ dùng ngôn ngữ để ghi lại cuộc đời mình và tìm đến những độc giả có thể hiểu và sẻ chia. Mỗi loại hình văn học có một đối tượng độc giả riêng”, Teddy Carey, một nhà văn mới 24, nói.
Anh xuất bản cuốn tiếu thuyết đầu tay Những chàng trai cừ khôi năm 2005 và sắp sửa ra mắt cuốn thứ hai.
Thái độ bất cần này không chỉ có ở Teddy Carey. Hàn Hàn là một ví dụ điển hình khác. Khi nhà phê bình nổi tiếng Trung Quốc Bách Hoa viết lên blog những bài phê bình không mấy thiện chí về Hàn Hàn và những nhà văn cùng thế hệ với anh, Hàn đã lập tức phản đòn. Hàn Hàn tung ra một loạt bài viết gay gắt và có phần tục tĩu, gọi nền văn học cũ Trung Quốc là “vô nghĩa và thối nát”. Anh còn khẳng định, các nhà văn lớn tuổi đang cản đường thế hệ trẻ. Cuộc tranh luận tiếp diễn và nổ ra ngày càng lớn khi có thêm nhiều thủ lĩnh trẻ nổi tiếng từ các lĩnh vực khác như điện ảnh, âm nhạc nhảy vào cuộc. Và sự kiện gây chấn động đó từng được coi là một hiện tượng nổi bật trong đời sống văn hóa Trung Quốc năm qua.
Cuối cùng, Bách Hoa phải đóng cửa blog vĩnh viễn. Hàn Hàn thắng và được coi là một anh hùng vì đã dám đứng lên chống lại cái cũ, cái truyền thống và những quyền lực đã ổn định. Nhưng mỉa mai thay, sau khi được “xưng hùng”, Hàn cũng lạnh lùng luôn với văn chương. Anh trở thành một tay đua xe bán chuyên nghiệp. Anh còn tập tọng làm ca sĩ và thiết kế blog ngoài giờ.
Nguyên nhân dẫn đến những lộn xộn liên quan đến văn đàn 8X có phần trách nhiệm của các nhà xuất bản. Họ đã tung hô rầm rộ các nhà văn trẻ, khiến họ ảo tưởng về sự nghiệp, phóng đại giá trị của một trào lưu văn học dù thực tế, những tác phẩm có giá trị xuất hiện không nhiều.
Lưu An, nhà phê bình văn học, biên tập viên New Star (Ngôi sao mới) tỏ ra bi quan về tương lai của nền văn học: “Hiện nay, thị trường sách chỉ quan tâm đến những hiệu quả trước mắt chứ không coi trọng hiệu quả dài lâu. Các nhà xuất bản “xun xoe” độc giả bằng cách chạy theo thị hiếu tầm thường còn chất lượng sách, nhìn chung, đang suy giảm. Ngày trước, một cuốn sách cần mất đến 1 năm để biên tập, in, nhưng bây giờ, nhiều cuốn được “đẻ non” sau chỉ một hoặc hai tháng. Đó là một việc làm ngu ngốc”.
"Trong số 200.000 đầu sách xuất bản mỗi năm, chỉ có khoảng 1-5% có chất lượng tốt. Độc giả phải tự mình tìm ra những tác phẩm có giá trị”, cô nói thêm.
Trương Duyệt Nhiên là nhà văn đầu tiên thuộc thế hệ 8X tự phản tỉnh chính mình: “Trước khi hiểu ra mọi chuyện, tôi đã được coi là một ‘ngôi sao’. Tất cả những tác phẩm trước đây của tôi được dẫn dắt bởi những lời giới thiệu phô trương và ồn ã. Rất nhiều nhà văn thuộc thế hệ tôi đã lên sẵn kế hoạch lăng xê, quảng bá mà không thèm quan tâm đến hậu quả… Liệu có ai trong số chúng tôi nhận ra rằng, con đường này sẽ chẳng bao giờ dẫn chúng tôi đến với văn học đích thực. Chúng tôi là công cụ thương mại cho một số người khai thác để kiếm tiền. Chúng tôi đang trở thành vật giải trí để báo chí và các nhà phê bình chọc ngoáy. Cuối cùng, chắc chắn chúng tôi tự dẫn mình đến chỗ tự sát: tiếp tục đẻ ra những thứ vô nghĩa được vinh danh; tham dự rất nhiều trò chơi, nhưng không có trò nào liên quan đến văn chương đích thực”.
Còn An Ý Như, dù đã tan nát trong tai tiếng, vẫn tiếp tục bảo vệ các nhà văn 8X. Trong một cuộc phỏng vấn đầu năm nay, cô nói: “Báo chí không nói tốt về thế hệ 8X, nhưng nói chung, họ cũng không làm gì quá xúc phạm. Những gì các nhà văn trẻ viết ra có thể không mẫu mực nhưng độc giả trẻ yêu thích. Thế thì còn tốt hơn là để bọn trẻ hút thuốc, uống rượu và la cà quanh các quán bar”.
Đâu là tương lai của các nhà văn thế hệ 8X?
Một số ý kiến cho rằng, đội ngũ này sẽ vẫn tiếp tục lớn mạnh, nếu không, họ sẽ nhanh chóng bị thay thế bởi một vụ mùa mới thế hệ 9X. Bằng chứng là cậu bé 13 tuổi người Thành Đô, Tang Chao, đã xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay vào năm ngoái, trở thành hội viên trẻ nhất của Hội nhà văn Tứ Xuyên.
Trong quan niệm của phương Tây, cụm từ 8X không có mấy ý nghĩa. Khác với ở Trung Quốc, văn nghệ sĩ phương Tây được đánh giá bởi tài năng và tầm ảnh hưởng chứ không bởi tuổi tác hay thế hệ.
Ở cả hai bờ Đại Tây Dương, những nhà văn trẻ như Zadie Smith và Christopher Paolini cũng dành được sự chú ý của dư luận nhưng với những nguyên nhân khác.
Paolini, 23 tuổi, đang viết cuốn cuối cùng trong bộ ba Inheritance. Cuốn đầu tiên, Eragon đã được dựng thành bộ phim cùng tên với sự tham gia của Edward Speelers và Jeremy Irons. Paolini xuất bản cuốn Eragon khi mới 19 tuổi. Tuy thành công này đến khi Paolini còn rất trẻ nhưng các nhà phê bình và độc giả phương Tây không lăm lăm cầm một ngọn roi trong quá trình thưởng thức tác phẩm của anh. Và giới xuất bản cũng không tung hô một cách thái quá.
Còn tại Anh, Zadie Smith lần lượt ẵm hết giải thưởng này đến giải thưởng khác. Sinh năm 1975, cô đã được coi là một đại diện không thể thiếu của thế hệ các nhà văn trẻ ở nước này.
Mang trong mình dòng máu Jamaica và Anh, Smith mang đến những trang viết thể hiện một nước Anh đa văn hoá và đầy sức sống mới. Cô được nhiều nhà phê bình đánh giá là một cây bút quan trọng của văn đàn Anh hiện nay.
So sánh vị thế của các nhà văn trẻ Trung Quốc và những đồng nghiệp của họ ở phương Tây, có thể rút ra vài điểm cơ bản. Rõ ràng là lượng sách phát hành ồ ạt tại Trung Quốc khiến việc đãi gạo từ đống trấu càng đặc biệt khó khăn.
Vì vậy, những nhà văn 8X chỉ có chút tài mọn ở Trung Quốc hoặc phải cố gắng gấp đôi để tự lăng xê, quảng cáo mình, hoặc trông chờ vào vận may tìm được một nhà xuất bản bao thầu cho tất cả những công việc bếp núc đó. Trong khi, với các nhà văn chưa nổi ở phương Tây, để bản thảo của mình lọt vào kế hoạch in ấn của một nhà xuất bản nào đó, họ phải chứng mình được tác phẩm của mình ưu tú hơn vô số những sản phẩm khác.
Kết luận thích hợp nhất cho bài viết này có lẽ là câu nói của nhà văn Jules Renard: “Viết văn là một nghề mà ở đó, bạn phải liên tục chứng minh được tài năng thiên bẩm của mình trước những kẻ không sở hữu được tài năng đó”.
Hà Linh dịch
(Nguồn: china)
|
