|
'Việt Nam chưa có thị trường sách đúng nghĩa'
 |
| Ông Vũ Hoàng Giang. Ảnh: N.N. |
Dù "tuổi nghề" còn rất trẻ, Công ty văn hóa truyền thông Nhã Nam đang được xem là một thương hiệu uy tín của giới làm sách VN. Ông Vũ Hoàng Giang - Phó giám đốc công ty - trò chuyện với VnExpress về con đường phát triển và giữ vững thương hiệu "Sách Việt" cho người Việt của đơn vị mình.
- Trong thời hội nhập "hết cỡ" như hiện nay, bí quyết giữ vững thương hiệu của Nhã Nam nằm ở đâu?
- Đó là: Để cuốn sách đã mang logo Nhã Nam nghĩa là đã đảm bảo về chất lượng. Đảm bảo chất lượng về hình thức và nội dung sẽ không làm độc giả bực mình và khi gửi sách cho các đối tác nước ngoài họ thấy mình cũng có "ISO" của mình.
Điều chúng tôi rất tự hào là đã bắt đầu có tên Nhã Nam trên bản đồ xuất bản thế giới. Điều này thể hiện rất rõ trong giao dịch bản quyền: hơn một năm qua, Nhã Nam đã tiến hành thương thảo với các đối tác trên thế giới và mua bản quyền thành công hơn 110 tác phẩm văn học, văn hoá, từ điển... với rất nhiều thứ tiếng.
- Làm được nhiều đầu sách thành công cũng có nghĩa là phải "đồng hành" cùng sách lậu, sách giả. Anh nói gì về vấn đề "cũ rồi khổ lắm nói mãi" này?
- Hiện nay, những người làm sách tư nhân như chúng tôi và kể cả các NXB của nhà nước vẫn chưa được bảo vệ một cách đúng mức. Tôi muốn nói đến chuyện in lậu sách, đúng hơn phải gọi đó là hành vi làm hàng giả. Vấn đề nhức nhối này từ lâu đã ngang nhiên tồn tại dai dẳng. Cách đây không lâu, tác phẩm Rừng Nauy do chúng tôi liên kết xuất bản bị in lậu. Trước đó, những tác phẩm khác của Nhã Nam như Cuộc đời của Pi, Thiếu nữ đánh cờ vây, Nhật ký Đặng Thùy Trâm... cũng chung số phận. Điều này gây tổn hại nặng nề đến quyền lợi của tác giả, NXB và công ty Nhã Nam.
Theo những gì tôi biết, lúc này, tội danh in và buôn bán sách lậu chưa có chế tài, cùng lắm chỉ bị xử phạt hành chính và phạt tiền với mức cao nhất 30 triệu đồng. Với những mức xử phạt như thế, không thể răn đe và ngăn chặn việc in lậu. Sách thật và sách giả lẫn lộn. Tôi cũng lấy làm lạ khi có nhiều người nghĩ rằng, làm thuốc tây giả tức là làm hàng giả, làm bia giả cũng là làm hàng giả... nhưng in lậu sách lại không được coi là tội danh làm hàng giả. Thậm chí còn có quan niệm: làm sách giả thì bạn đọc sẽ được lợi hơn, đến được với nhiều người hơn.
Từ khi Luật Xuất bản mới có hiệu lực, những công ty làm sách tư nhân như Nhã Nam đã được công khai thừa nhận, thời gian cấp giấy phép xuất bản đã được rút ngắn... Nhưng để chúng tôi có thể phát huy hết được năng lực của mình, đem nhiều tác phẩm có giá trị đến cho bạn đọc, theo tôi, cần giao quyền chủ động hơn cho những công ty làm sách tư nhân. Bởi chính điều đó làm chúng tôi càng phải có trách nhiệm nhiều hơn nữa đối với chất lượng sản phẩm của mình.
- Anh nghĩ gì về nhận xét: Sách Việt Nam chưa đẹp, nội dung chưa phong phú, giá thành còn đắt?
- Theo tôi, cả ba nhận xét trên đều chưa chính xác. Khi mới tham gia Công ước Berne, không ít người nhận định thị trường sách dịch sẽ "tiêu điều". Nhưng thực tế đã chứng minh mảng sách dịch vẫn rất phong phú, nhất là sách văn học. Có thể điểm qua những cuốn được giải thưởng lớn như Nobel, Goncourt, Booker... hay những đầu sách best-seller ở nước ngoài vẫn nhanh chóng hiện diện đàng hoàng trên các cửa hàng sách tại Việt Nam. Ví dụ rõ ràng nhất, chỉ trong thời gian không lâu khi công bố Nobel Văn chương 2006, Nhã Nam đã mua được bản quyền 3 tác phẩm của nhà văn đoạt giải người Thổ Nhĩ Kỳ Orhan Pamuk và ngay sau đó là tác phẩm đoạt giải Man Booker dành cho tiểu thuyết của nhà văn người Ấn Độ Kiran Desai...
Còn về chuyện sách đẹp, với công nghệ in ấn ở Việt Nam hiện nay, những việc như in 5 màu, phun nhũ, rập nổi hay khâu gia công đóng xén, làm bìa cứng... đều đảm bảo có những sản phẩm đẹp. Về giá thành sách, theo những gì tôi biết, giá sách ở Việt Nam nếu so với thu nhập bình quân của người dân thì không phải quá đắt. Còn so với giá sách Âu Mỹ thì sách VN quá rẻ, thậm chí rẻ đến thảm hại, rẻ đến mức các NXB bán bản quyền cho đối tác VN không mấy khi vừa lòng: vì giá rẻ quá thì tiền bản quyền họ thu được sẽ rất ít.
- Theo anh, vị thế của các đơn vị làm sách Việt Nam hiện nay đứng ở đâu so với khu vực và thế giới?
- Điều này rất khó nói, tuy nhiên, vị thế của sách VN cũng "khá rõ" ở các hội chợ sách quốc tế: Sách VN gần như không có. Theo chỗ tôi biết, VN chưa có NXB hay công ty nào đủ sức mang sản phẩm của mình đi mở gian hàng tại những hội chợ sách quốc tế lớn ở Frankfurt hay London... Và VN cũng chưa có mấy đơn vị xuất bản "bán" được bản quyền sách ra nước ngoài (ngoại trừ một số ít cuốn như Nhật ký Đặng Thùy Trâm...) còn lại đa số là mua bản quyền của họ. Tóm lại là hoàn toàn "nhập siêu". Tất cả những lý do trên có một căn nguyên rõ ràng: Xuất bản VN còn chưa trở thành một thị trường và còn chưa vận hành theo cơ chế thị trường. Mà chừng nào còn chưa như vậy, thì VN còn chưa có các NXB hay công ty xuất bản có sức mạnh thật sự...
- Kế hoạch phát triển trong vài năm sắp tới của Nhã Nam tập trung vào đâu?
- Chúng tôi đang cố gắng xây dựng Nhã Nam thành một thương hiệu mạnh trong thể loại sách văn học, nhất là văn học dịch. Hiện tại, chúng tôi đã có những thành công nhất định và muốn tiếp tục phát huy thế mạnh đó. Tuy nhiên, song song với mảng sách văn học, Nhã Nam cũng đẩy mạnh việc xuất bản các sách văn hoá, xã hội, lịch sử, mỹ thuật, phổ biến kiến thức...
- Nằm trong giới làm sách Việt Nam cho người Việt Nam đọc, anh có những trăn trở và suy nghĩ gì trên con đường mà Nhã Nam đã chọn?
- Trước khi Nhã Nam được thành lập, đa số thành viên sáng lập của công ty đang làm báo và những công việc ít nhiều liên quan đến xuất bản. Trước đó, chúng tôi cũng đã tìm hiểu thị trường sách. Cho đến bây giờ, khi đã bước chân vào lĩnh vực này, điều khiến chúng tôi trăn trở, suy nghĩ nhiều nhất, đó là Việt Nam chưa có một "thị trường xuất bản" đúng với nghĩa của nó.
Một đất nước gần 80 triệu dân, vậy mà một đầu sách văn học chỉ tiêu thụ trên dưới 1.000 bản. Vì thế, ở nước ta, nhà văn khó sống bằng nghề, dịch giả cũng vậy. Để có được những tập đoàn xuất bản lớn như ở nước ngoài, theo tôi, chỉ khi nào thị trường xuất bản trong nước trở nên sôi động, văn hoá đọc thực sự khởi sắc (chứ không chỉ vì cuốn nào đó "có vấn đề" thì đổ xô đọc vì tò mò) chúng ta mới có hy vọng.
Chúng tôi luôn đánh giá xuất bản là một thị trường có tiềm năng, nhưng làm thế nào để đánh thức được tiềm năng đó thì câu trả lời vẫn ở phía trước.
Anh Vân thực hiện
|
