Đời sống văn nghệ
Thứ tư, 13/09/2006, 10:26

'Les Bienveillantes' - ứng viên nặng ký của giải Goncourt '06 Hà Linh Văn học hiện đại Pháp vẫn được đánh giá là mang tính hướng nội và thường quẩn quanh trong những đề tài nhỏ hẹp, cục bộ. Nhận xét này xem ra không còn thích hợp nữa, với sự xuất hiện của cuốn sách được coi là quả bom tấn trong mùa tiểu thuyết năm nay. Les Bienveillantes - tác phẩm 900 trang về sự kiện Holocaust được viết bằng tiếng Pháp là sáng tác của một nhà văn Mỹ hiện sống tại Tây Ban Nha. Les Bienveillantes được tác giả Jonathan Littell trần thuật từ ngôn thứ nhất. Nhân vật “tôi” trong tác phẩm - một lính chiến thuộc lực lượng SS - lạnh lùng hồi tưởng lại những hoạt động của mình khi còn là thành viên của trung đội giết người của Đức quốc xã. Sau 5 năm sưu tầm và nghiên cứu tài liệu, Littell đã viết như ma ám và hoàn thành 900 trang tiểu thuyết chỉ trong vòng 4 tháng. Tác phẩm đầu tay này của ông được các nhà phê bình Pháp so sánh với những kiệt tác của các tác gia vĩ đại như Tolstoy, Dostoevsky, Flaubert, Stendhal và được kỳ vọng là lựa chọn xứng đáng cho giải thưởng văn học Goncourt 2006. Trang phê bình của tạp chí Le Nouvel Observateur viết: “Đây không chỉ là một tác phẩm lớn mà là một tác phẩm vĩ đại. Những năm gần đây, không một tác giả nào thể hiện được niềm khát vọng lớn lao, kỹ thuật viết điêu luyện và sự quan sát một cách kỹ lưỡng các chi tiết lịch sử đến vậy”. Trang bìa cuốn tiểu thuyết của Littell. Làm thế nào một nhà văn Mỹ có thể làm chủ được khối lượng từ vựng phong phú để hoàn thành 900 trang tiểu thuyết tiếng Pháp trong vòng 4 tháng như vậy? Và tại sao ông lại chọn tiếng Pháp? (Hiện tại, nhà văn đang dịch cuốn sách của mình sang tiếng Anh). Jonathan Littell năm nay 38 tuổi, đang sống cùng vợ và hai con tại Barcelona. Nhà văn là người Mỹ, gốc Do Thái nhưng được nuôi dạy chủ yếu ở Pháp. Bố ông, Robert Littell - một nhà báo, nhà văn hoạt động tình báo đã sống lưu vong tại Pháp từ những năm 1970. Littell có thể sử dụng thành thạo cả tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Serbo-Croat, nhưng nhà văn cho biết, ông chọn tiếng Pháp vì đây là ngôn ngữ của những bậc thày văn chương mà ông ngưỡng mộ như Flaubert và Stendhal. Mặt khác, tiếng Pháp cũng là ngôn ngữ của đất nước mà nhân vật chính của tác phẩm Max Aue - một trí thức về sau trở thành lính SS - đã ẩn náu bằng một lý lịch giả sau khi chiến tranh kết thúc. Nhân vật Aue trong Les Bienveillantes thường xuyên chìm đắm trong hồi tưởng, trong tâm thế bào chữa và trong những quan sát mang tính triết học về vai trò và vị trí của mình trong đội quân giết người. Tác phẩm còn có những trang miêu tả về các trại tập trung người Do Thái tại Auschwitz cũng như những boongke quân sự của Adolf Hitler. Littell cho biết, ý tưởng viết cuốn tiểu thuyết bất chợt ập đến trong những ngày ông còn làm việc cho một tổ chức phi chính phủ tại Chechnya và Bosnia. Theo ông, hầu hết những vụ giết người hàng loạt đến nay vẫn đang chìm trong bí mật. Ông muốn, bằng tiểu thuyết, buộc một người phải đứng lên, nói ra sự thật bằng tiếng nói của chính mình. "Đó là cách duy nhất để hiểu họ. Câu hỏi tôi tự đặt ra cho mình khi viết tác phẩm là 'mình sẽ ra sao nếu được sinh ra tại Đức vào năm 1913 chứ không phải là tại Mỹ vào năm 1967?'. Và cuốn tiểu thuyết này chính là câu trả lời. Tôi ý thức rất rõ, chúng ta không thể lựa chọn bố mẹ và quê hương”, nhà văn tâm sự. Bởi các giải thưởng văn học tại Pháp thường tập trung vào mùa thu nên gần phân nửa số tiểu thuyết trong năm của Pháp được tung ra ồ ạt vào đầu tháng 9. Phần lớn tiểu thuyết năm nay đều chỉ xấp xỉ 300 trang và thường đề cập đến tuổi thơ, sự lựa chọn nghiệp viết lách... Les Bienveillantes đã thể hiện ưu thế vượt trội, chỉ tính riêng về tầm vóc và đề tài của nó. Các nhà phê bình hàng đầu cho rằng, Les Bienveillantes sẽ có thể là một tác phẩm đươc xếp vào hàng kinh điển thế giới. Samuel Blumenfeld, cây bút của tờ Le Monde, viết: Giống như Flaubert, Littell sở hữu tài năng kiệt xuất trong việc diễn đạt lịch sử dưới hình thức tiểu thuyết hay nói cách khác, đặt tiểu thuyết vào trong chính bối cảnh lịch sử của nó”. Tạp chí Le Figaro khẳng định, cuốn sách là “một tượng đài văn học đương đại”. (Nguồn: The Independent)

Các bài khác: Truyện tranh VN - 'sân chơi' còn nhiều khoảng trống - Đỗ Tuấn (11/09/2006) Quá trình Mỹ hoá của nhà văn Ha Jin - Doug Most (09/09/2006) Nhật Chiêu: 'Rừng Nauy chân thật và gợi cảm' - Linh Thoại (08/09/2006) Hè 2006, sách thiếu nhi 'được mùa' - Lưu Hà (07/09/2006) ‘Huynh đệ’ - tác phẩm lớn hay là thứ rác rưởi? - David Barboza (06/09/2006) Nhà văn A.N. Wilson bị chơi khăm - Hà Linh (05/09/2006) Oe Kenzaburo về quê Mạc Ngôn: Câu chuyện từ đường chân trời - Mao Đan Thanh (05/09/2006) Xuân Diệu - Huy Cận và chuyện văn, chuyện đời - Nguyễn Sĩ Đại (01/09/2006) Phát hành trọn bộ ‘Nhật ký Nguyễn Huy Tưởng’ - Lưu Hà (30/08/2006) Hội thảo thơ TP HCM: bước tiếp từ những ngổn ngang - Anh Vân (29/08/2006) Trung Quốc: Những nhà văn 8X 'chưa nở đã tàn' (28/08/2006) Salman Rushdie hài lòng với cuộc hôn nhân lệch tuổi - Thanh Huyền (25/08/2006) 'Tay trong tay tôi đã bên người' - Lưu Khánh Thơ (24/08/2006) Những hồn thơ Việt nơi 'sương trắng nắng tràn' - Nguyễn Trọng Tạo (23/08/2006) Những trang sách viết từ nỗi đau - Vinh Nguyễn (19/08/2006)