Đời sống văn nghệ
Thứ bảy, 04/03/2006, 09:45

Hội nghị Lý luận phê bình văn học nghệ thuật toàn quốc Dương Phương Vinh Một ngày rưỡi, tham vọng thâu tóm tình hình của 20 năm, Hội nghị Lý luận phê bình văn học nghệ thuật toàn quốc là cuộc gặp lớn nhất trước nay của hơn 200 đại biểu giới văn học, âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, mỹ thuật, múa, kiến trúc, folklore... Hội nghị do Ban Tư tưởng Văn hoá TW phối hợp Hội đồng lý luận phê bình văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức tại Hà Nội ngày 2 và 3/3. Người muốn đọc người muốn nói “vo” (đằng nào chẳng có bản in trong tay, không nên phí thời gian); người cho rằng lý luận là một khoa học - người bảo không phải... Tuy nhiên thái độ tranh luận khá lịch sự. Lịch sự nhưng không kém quyết liệt (chính kiến). Tiếc rằng 41 tham luận đã đánh máy sạch sẽ thành tập, lại được lưu ý là chỉ lưu hành nội bộ, nhà báo cũng không được phát như ở hội nghị khác. Khó mà tìm được một gương mặt trẻ, trên dưới 40 tuổi. Phạm Xuân Nguyên, nhà phê bình văn học trẻ ngày nào giờ tóc trắng xoá, bị trêu chọc bèn nhận ngay rằng anh chính là nhân vật được G.S.-T.S. Mai Quốc Liên nhắc trong tham luận của ông: “vừa viết ca ngợi Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm vừa ca ngợi Bóng đè” (một việc khó hiểu theo G.S. Liên). Ngô Phương Lan, Phan Bích Hà làm hành lang hội nghị có vẻ tươi mát hơn, đại biểu điện ảnh có khác. Chỉ khoảng nửa số tham luận được đọc - thời giờ eo hẹp là lý do. Có tham luận nghe nói chỉ được phát mà không được đọc trong Hội nghị - của G.S. Trần Thanh Đạm, là vì tính chất công kích cá nhân, cụ thể là nhằm vào nhà văn Nguyên Ngọc, vào khái niệm “văn học tự vấn” mà Nguyên Ngọc dùng để chỉ sáng tác của một số cây bút. “Thủ đoạn chiến tranh tâm lý mà bọn thù địch ở nước ngoài, nay “chuyển giao kỹ thuật” trong nước”- Ngoài ra còn nhiều “tội” khác nữa - G.S. Đạm lên án. Với tư cách nhà lý luận lịch sử phê bình mỹ thuật, đại biểu Nguyễn Quân nêu 4 kiến nghị, kiến nghị đầu tiên là: Đình chỉ và ngừng cấp kinh phí tượng đài trên cả nước từ nay tới 2020, bởi: Đã quá đủ tượng đài, tất cả đều xấu và phần lớn không đảm bảo chất lượng. Tượng đài là nguồn gốc của tham nhũng ("một trại điêu khắc quốc tế, 62 tượng chỉ tốn 8 tỷ đồng trong khi 1 tượng đài tốn đến 37 tỷ thì tham nhũng trong tượng đài lớn tới mức nào")... Theo anh Quân, tham nhũng - quan liêu - cơ hội đã làm hỏng nền mỹ thuật VN. Trên mặt trận văn học, nhà phê bình Mai Quốc Liên kêu gọi “Phải thường xuyên khẳng định thành tựu của văn học kháng chiến. Nhạc đỏ được thanh niên yêu thích thì cớ gì họ lại không yêu văn học chính thường, chính thống”. “Bây giờ ai có quan điểm như tôi sẽ bị cho là cực đoan, bảo thủ, bị nguyền rủa. Thế là không được. Phải hành động, tập hợp lực lượng. Tiếc là lực lượng của chúng ta mỏng quá, chỉ có mỗi cái hội đồng (lý luận phê bình?). Những truyện như Vu quy, Bóng đè bậy bạ như thế (dẫn chứng cụ thể bậy ở đâu), những kẻ chống đối chúng ta đọc nó sướng lắm. Ai lại để nó đánh từ tung thâm, từ trong đánh ra như thế. Mà đỡ không được. Không thấy ai chỉ đạo đánh lại gì cả!". Là người của giới sân khấu, NSND Trọng Khôi lại mở đầu tham luận bằng cách mô tả tâm trạng phấn khởi và khâm phục trước tin Hội đồng xét tặng giải thưởng Nhà nước và giải thưởng Hồ Chí Minh của Hội nhà văn VN vừa đề xuất thông qua việc xét tặng các nhà văn nhà thơ Hoàng Cầm, Lê Đạt, Đặng Đình Hưng... giải thưởng Nhà nước, chứng tỏ một thái độ cởi mở mới đối với nghệ sĩ. Với tình hình phê bình sân khấu, ông Trọng Khôi hoàn toàn bi quan. “Hợp với nhân sinh” là tên tham luận của nhà phê bình mỹ thuật Phan Cẩm Thượng, còn nhà văn Nguyễn Văn Hạnh lại đặc biệt nhấn mạnh: “Đời sống sẽ loại bỏ hết những gì phản nhân văn, phản nhân bản” và kêu gọi một thái độ trân trọng sự khác biệt trong quan điểm cá nhân. “Anh có quyền phát biểu quan điểm của anh nhưng đừng bắt tôi phải nghe theo. Không có điều gì trên đời này là bất di bất dịch” “Có những vấn đề rõ như ban ngày mà chúng ta cứ nghiên cứu hoài”. Ông cũng nhận xét dân tộc ta “ít có truyền thống lý luận”, hiền lành, trung hậu, thông minh (nhưng công tác quản lý kém, từ văn học nghệ thuật trở đi). “Nhận rõ vai trò của Nhà nước trong xã hội hoá điện ảnh”, “Nhận diện đội ngũ phê bình mỹ thuật”; “Hiện đại hoá lý luận văn học”; “Gìn giữ tài sản vô giá của văn hoá Việt Nam - nghệ nhân dân gian; “Tác động của kỹ thuật đối với nghệ thuật nhiếp ảnh hiện đại”... qua Hội nghị này được hiểu là vấn đề số 1 của lý luận phê bình văn học nghệ thuật cả nước? Có đại biểu kiến nghị đặt lại tên một số tổ chức, cơ quan văn hoá văn nghệ bởi những cái tên này vừa thiếu vừa thừa... Cuối giờ sáng 3/3, ông Nguyễn Khoa Điềm - Trưởng ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương - đã phát biểu kết luận Hội nghị. (Nguồn: Tiền Phong)

Các bài khác: Nhiều nhà văn Nam Bộ 'trống trơn' về tiểu sử - Lam Điền (03/03/2006) Sách nhật ký thời chiến đã bão hòa - Phương Quyên (25/02/2006) Tranh cãi xung quanh gương mặt của Shakespeare - Hà Linh (25/02/2006) Làn sóng văn học tuổi mới lớn trở lại Indonesia - Thanh Trúc (23/02/2006) Thú chơi thơ - Ngô Minh (20/02/2006) Đầu năm ngoái lại những sự kiện văn chương 2005 - Chính Tâm (18/02/2006) Tranh cãi tại các giải thưởng văn học Nga - Dmitry Babich (15/02/2006) Trao 11 giải truyện ngắn ĐBSCL 2005 - Thanh Vân (14/02/2006) 'Văn chương trẻ sẽ tiếp tục gây bất ngờ' - Phương Quyên (14/02/2006) Xem thơ để thấy ngậm ngùi cho thơ - Thu Hà (13/02/2006) TP HCM khẽ khàng bước vào ngày Thơ - Thanh Vân (12/02/2006) Tản văn được mùa - Minh Hoa (10/02/2006) Nở rộ sách về tình yêu mùa Valentine - Thanh Vân (10/02/2006) Mối tình tri kỷ trong bài thơ 'Ông đồ' - Thu Phương (09/02/2006) 'Tác phẩm vĩ đại trong mắt tôi' - Tàn Tuyết (09/02/2006)