Đời sống văn nghệ
Thứ năm, 12/01/2006, 10:32

Khi hồi ký bị hư cấu Hà Linh Hai ngày sau khi trang web The smoking gun tung ra một bài viết với những chứng cứ khá thuyết phục rằng nội dung cơ bản của cuốn hồi ký "A Million Little Pieces" là do tác giả James Frey bịa đặt, NXB cuốn sách đã phát biểu công khai rằng, đây không phải là vấn đề thực sự quan trọng. Trang bìa cuốn sách "A Million Little Pieces". Trong bài phát biểu, NXB Doubleday - một chi nhánh của Random - nêu rõ: "Hồi ký là lịch sử cuộc đời của một cá nhân được viết ra nhằm soi rọi các sự kiện và vấn đề xã hội rộng lớn hơn thông qua ví dụ cụ thể. Định nghĩa đó cho thấy, hồi ký là một thể loại có tính chất riêng tư cao. Trong trường hợp của Frey chúng tôi cho rằng A Million Little Pieces là câu chuyện của chính anh, được kể theo một phong cách riêng. Tác giả đã trình bày với chúng tôi, những sự kiện được đề cập đến trong cuốn sách là trung thực với ký ức của anh". "Dù gần đây có những lời cáo buộc đối với tác giả nhưng cuốn sách vẫn có sức hấp dẫn sâu sắc với hàng triệu độc giả". Về trách nhiệm của NXB trong việc kiểm nghiệm tính xác thực trong nội dung cuốn hồi ký mà trang web The Smoking gun đã đề cập, đại diện của Doubleday, bà Alison Rich, phát biểu: "Đây không phải là vấn đề mà chúng tôi thấy cần thiết phải điều tra". Căn cứ vào báo cáo của cảnh sát, nguồn tài liệu lưu trữ cũng như những cuộc phỏng vấn do The Smoking Gun thực hiện với những người quen biết Frey hoặc liên quan đến các sự kiện được đề cập đến trong cuốn sách, thì phần lớn nội dung cuốn hồi ký này là hư cấu. Mặc dù Frey vẽ nên một "nhân vật tôi" phạm nhiều trọng tội và từng bị tống ngục 3 tháng nhưng The Smoking Gun cho rằng, chính bản thân tác giả cũng nhận thấy những chi tiết đó là không đúng sự thực. James Frey năm 1988. Hơn thế, theo The Smoking Gun, Frey chưa từng vào tù và cũng không bị khép vào những án nghiêm trọng như tác giả đã liệt kê. Trang web này còn trích lời của Frey khi tác giả nói rằng anh từng tìm cách xóa hồ sơ tòa án trong các vụ vi phạm pháp luật của mình. Tuy nhiên, Doubleday không nói rõ việc xác minh tính trung thực của cuốn hồi ký đã được họ tiến hành đến đâu trước khi đưa ra quyết định xuất bản. Trong cuộc phỏng vấn với tờ The Times vào tháng 12/2005, Frey khẳng định, anh đã nộp cho nhà xuất bản hồ sơ về khoảng thời gian anh điều trị tại trung tâm cai nghiện, đơn thuốc và một số tài liệu khác. Việc NXB đưa ra nhận định rằng cuốn sách được coi là "trung thực với ký ức" của tác giả chứng tỏ NXB đã không hề kiểm tra hoặc kiểm tra rất qua loa. Khi được hỏi về điều này, bà Rich nói: "Chúng tôi có nhận được một số tài liệu do tác giả cung cấp nhưng nếu có điều gì vượt qua nội dung của những tài liệu đó thì tôi thực sự không biết bình luận gì". Việc NXB cho rằng vấn đề xác định tính trung thực của cuốn sách là không quan trong đã vấp phải phản ứng của nhiều người trong giới. "Rõ ràng là khi một cuốn sách được viết theo thể loại phi hư cấu thì về cơ bản, nguyên tắc phi hư cấu phải được tôn trọng", Peter Osnos, cựu ủy viên quản trị Random đồng thời là người sáng lập và chủ bút của PublicAffairs, nhận định. Nhưng đồng thời, người ta cũng thừa nhận rằng, hồi ký - một thể loại phố biến trên thị trường sách hiện nay - nằm giữa điểm nhòe của sự thật và hư cấu. William Zinsser, tác giả của một số nghiên cứu kinh điển về thể loại hồi ký như Writing About Your Life: A Journey Into the Past (Viết về cuộc đời mình: một hành trình về quá khứ) cho rằng, yếu tố quan trọng nhất làm nên sức mạnh của thể loại hồi ký là sự thật. "Tôi nghĩ rằng sức mạnh của một cuốn hồi ký bắt nguồn từ những sự việc có thật cũng như tính xác thực của những hành động, suy nghĩ mà tác giả đã được trải nghiệm. Điều này sẽ tạo nên sự hấp dẫn, sống động, thuyết phục và xúc động hơn bất cứ sự hư cấu nào trong hồi ký", ông nói. James Frey trong talkshow của Oprah Winfrey (The Smoking Gun). Một số NXB có quan hệ với Frey và cuốn sách của ông những ngày vừa qua đã giữ thái độ "im lặng là vàng". Tập đoàn Penguin, nơi ấn hành My Friend Leonard - cuốn hồi ký tiếp theo của Frey - tại chi nhánh Riverhead không đưa ra lời bình luận nào. Sean McDonald, người biên tập các tác phẩm của Frey, từ chối trả lời điện thoại. Kassie Evashevski, người đại diện của tác giả cũng có thái độ tương tự. Oprah Winfrey, người đã góp phần đẩy doanh số phát hành cuốn sách bằng một talkshow mang tên "Người đàn ông khiến Oprah thức trắng" ( cũng từ chối thảo luận về vấn đề này. Phản ứng của người đọc về hiện tượng gây tranh cãi này không thống nhất. Bên cạnh những người trung thành với tác giả và cuốn hồi ký của anh, ngày càng có nhiều người đọc cảm thấy bị xúc phạm vì sự thiếu trung thực của người viết. Trên một diễn đàn, độc giả có nickname moogs78 viết: "Tại sao anh ta lại nói những chuyện này hoàn toàn là sự thật trong khi thực tế lại không phải như vậy. Dù sao tôi vẫn thích cuốn sách này". (Nguồn: The New York Times)

Các bài khác: Sự kiện Holocaust từ điểm nhìn của một đứa trẻ - Thu Hà (10/01/2006) Ra mắt cuốn sách về nhà thơ Ngô Kha - Hồng Hạc (09/01/2006) 'Văn học tuổi mới lớn là mảnh đất màu mỡ' (04/01/2006) Giải thưởng Hội Nhà văn VN 2005: Có và không có - Thạch Linh (04/01/2006) Tiểu thuyết và kịch bản điện ảnh chuyển thể từ tiểu thuyết - Thane Rosenbaum (02/01/2006) Văn Việt trên đất Pháp - Đông Dương (31/12/2005) Hơn 350 nhà văn đăng ký bảo hộ tác quyền - Ý Phương (30/12/2005) Sách ăn khách nhờ công nghệ lăng xê - Phương Quyên (30/12/2005) Triển vọng văn học Việt nhìn từ năm 2005 - Thu Hà (30/12/2005) Văn đàn thế giới 12 tháng qua - Michelle Pauli (29/12/2005) Ba điều 'không được' khi cấp mã số xuất bản - Lam Điền (28/12/2005) Nỗi buồn văn chương 2005 - Nguyễn Trần (28/12/2005) Nguyễn Du và 'Truyện Kiều' dưới cái nhìn của Trương Tửu - Đỗ Lai Thúy (27/12/2005) Paul Hoover: 'Trong thơ ca chỉ có một chủng tộc duy nhất' - Nhật Lệ (27/12/2005) GS-TS Chu Hảo: '35 tỉ đồng cho 1.000 cuốn sách' (25/12/2005)