|
Trung tâm quyền tác giả văn học VN cần sự hỗ trợ
Tháng 8, NXB Văn hóa Sài Gòn đã đến Trung tâm Quyền tác giả Văn học VN (TTQTGVH) xin cấp phép sử dụng 14 tác phẩm được giải thưởng Cuộc thi Tiểu thuyết 2002-2004. Trong lúc đó, bà Trần Thị Trường, Phó Giám đốc Phụ trách pháp lý và đối ngoại của TT lại tuyên bố từ nhiệm. Bà Đoàn Thị Lam Luyến, Phó Giám đốc Trung tâm đã có cuộc trao đổi với báo chí.
- Đây là một ký kết khá quy mô với giữa TT với NXB Văn hóa Sài Gòn?
- Không phải để “lấy danh”, NXB ấy đã chọn con đường gây dựng thương hiệu của mình bằng việc sử dụng tác phẩm văn học có bản quyền, sẵn sàng chịu sự giám sát của tổ chức thực thi bản quyền, chấp nhận tỷ lệ nhuận bút tác giả và số lượng in hợp lý .Với tinh thần này, tôi tin chắc NXB ấy sẽ thu hút được rất nhiều đối tác, đặc biệt là tác giả văn học.
- Trong trả lời phỏng vấn mới đây về việc rút khỏi TT, nhà văn Trần Thị Trường đã nói rằng con số hơn 300 hợp đồng ủy thác mà TT đã ký được là “ký tắt, chưa đủ nội dung cần thiết” và dễ dẫn đến tình trạng “đưa nhau ra tòa”, chị giải thích thế nào về vấn đề này?
- Cần phải hiểu rõ rằng Hợp đồng ủy thác quyền tác giả khác với hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả. Đây là giấy phép ở dạng thi hành quyền tập thể. Theo đó, các tác giả và chủ sở hữu khác của tác phẩm dành giấy phép đặc biệt cho một pháp nhân duy nhất đại diện cho họ để cấp giấy phép, tập hợp hoặc phân phối tiền thù lao, ngăn chặn và phát hiện những vi phạm và tìm cách giải quyết những vi phạm đó.
Hiện TT đã ký hợp đồng sử dụng cho trên 55 tác giả, tiền nhuận bút sẽ thu được trong năm 2005 khoảng 150 triệu đồng. Tháng 11 tới, Trung tâm sẽ tổ chức thêm một lớp tập huấn cho 175 thành viên ở khu vực Hà Nội. Còn trong tháng 9 này, khi hội đủ điều kiện, TT sẽ triển khai Ngân hàng tác phẩm văn học đã được Bộ Tài chính cấp tạm ứng kinh phí. Ngoài ra, TT có làm việc với một số đối tác nước ngoài trong đó có 1 dự án hợp tác xuất bản sách với Trung tâm Văn hóa Pháp đã được xác lập.
- Vậy TT sẽ làm gì để bảo vệ tác quyền cho những người đã gửi gắm lòng tin vào TT?
- Chúng tôi rất biết ơn các tác giả văn học đã gửi trọn niềm tin vào TT. Trong hơn 300 hợp đồng ủy thác quyền tác giả cho TT, có rất nhiều nhà văn lão thành, tên tuổi như: nhà văn Tô Hoài, nhà văn Vũ Tú Nam, nhà văn Kim Lân... cùng các nhà văn như: Ma Văn Kháng, Bảo Ninh, nhà thơ Trần Đăng Khoa. Đáng tiếc, Trung tâm chắc chưa đủ uy tín để nhận ủy thác tác quyền của các nhà văn dồi dào bút lực: Phan Thị Vàng Anh, Nguyễn Thị Thu Huệ, Hồ Anh Thái, Lê Minh Khuê...
Nếu được bảo vệ tác quyền cho các nhà văn trên thì thật toại nguyện. Họ là số ít những nhà văn có thể chưa cần đến tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả. Nhưng việc giám sát thực thi quyền tác giả đối với tác phẩm của các nhà văn ấy vẫn thuộc về trách nhiệm và nghĩa vụ đương nhiên của những tổ chức như TTQTGVHVN.
Trên 300 nhà văn ủy thác tác quyền là con số hơn cả mong đợi và đặt TT trước thử thách: Phải làm sao để việc bảo hộ đúng bài bản và hiệu quả? Khi đã hòm hòm, chúng tôi sẽ thiết lập một website để cung cấp những thông tin cần thiết và kiến thức về quyền tác giả nhằm thu hút các đối tượng sử dụng các tác phẩm của các nhà văn. Ngân hàng này khi hoàn chỉnh sẽ có hàng vạn tác phẩm văn học có giá trị dưới dạng sách điện tử.
Nếu việc khai thác quyền của các thành viên có hiệu quả, Ngân hàng sẽ vừa là kho lưu trữ tác phẩm vừa là “niêu cơm Thạch Sanh” nuôi sống TT. Nhưng kinh phí để thực hiện ngân hàng này không phải là nhỏ, riêng việc nhập dữ liệu cho một triệu trang sách, tương đương với bốn nghìn cuốn sách, đã mất 2 tỷ đồng rồi.
Bởi vậy, TT có ba đích phấn đấu theo hướng “xã hội hóa”. Một phần xin Nhà nước đầu tư; một phần xin các tổ chức quốc tế về bản quyền hỗ trợ (các phần mềm quản trị, công nghệ và đào tạo), phần lớn sẽ kêu gọi sự hỗ trợ của các tác giả, độc giả văn học, những người sử dụng tác phẩm văn học và bất cứ ai quan tâm đến văn học (cho, tặng hoặc cho mua trả chậm các tài liệu và sách văn học).
- Như vậy, số lượng công việc thì nhiều mà cơ sở vật chất và nhân lực lại “hẻo” quá... Gần đây, một phó giám đốc Trung tâm lại xin từ nhiệm Bà nghĩ gì về những khó khăn của TT hiện nay?
- Quả thật, TT đang rất thiếu thốn nhân lực, nhất là nhân lực vừa hiểu biết văn chương, pháp luật về sở hữu trí tuệ, vừa biết tìm ra người sử dụng tác phẩm văn học. Đúng là Trung tâm hiện thời chỉ có 2 máy tính, văn phòng chật chội, nguy cơ 2006 không có lương. Lắm lúc, bản thân tôi cũng thấy nản.
Nhưng tôi nhớ khi xem bộ phim về con tàu Titanic huyền thoại, tôi đã rất cảm động ở đoạn thuyền trưởng và đoàn thủy thủ không ai chịu rời khỏi tàu khi tàu sắp chìm, mặc dù họ có quyền giành cho mình một chiếc xuồng để thoát chết. Tôi rất cảm ơn những thước phim hôm đó, nó giúp tôi phục hồi tinh thần và lại tiếp tục công việc vừa dễ vừa khó của mình.
Trung tâm QTGVHVN rất hy vọng sẽ hoàn thành sứ mệnh của các nhà văn giao cho, và cũng rất cần được cổ vũ. Chúng tôi không bao giờ muốn số phận nghiệt ngã, bi thảm như con tàu Titanic.
(Nguồn: Thể thao & Văn hóa)
| 
