|
Vương Trí Nhàn và những nỗ lực bền bỉ
Những trang viết của Vương Trí Nhàn không bao giờ tẻ nhạt. Ông viết về chân dung các nhà văn dưới nhiều lát cắt khác nhau, bằng những trải nghiệm của mình, theo cách riêng của mình.
Vì vậy, dù có thể là những chân dung nhà văn ta đã đọc, đã có nhiều người nghiên cứu, nhưng tập sách Cánh bướm và đóa hướng dương của Vương Trí Nhàn (NXB Phụ nữ vừa ấn hành), phác hoạ chân dung 39 nhà văn từ cổ điển tới nửa sau thế kỷ XX, vẫn có nét hấp dẫn.
 |
| Nhà phê bình Vương Trí Nhàn. |
Với các nhà văn cổ điển hay các nhà văn qua đời đã lâu mà ông chưa có dịp tiếp xúc, Vương Trí Nhàn dành nhiều công sức khảo cứu, đúc rút những nét riêng. Từ một Nguyễn Gia Thiều rực rỡ và khắc khoải, Hồ Xuân Hương ham muốn sống “thật đã đầy, thật trọn vẹn”, một Tản Đà tự nhiên, thành thực…đến một Phan Khôi hiếu sự, Thế Lữ mở đường táo bạo, Thạch Lam về với cội nguồn từ văn hóa, Hàn Mặc Tử hồn thơ siêu thoát…, qua những trang viết của Vương Trí Nhàn, ta không chỉ hiểu văn chương mà còn nhận ra những mẫu người thời đại đó, thời kỳ đó. Nhưng, có lẽ đầy đặn và sinh động hơn cả là những trang viết về những đời văn kéo dài suốt hai nửa thế kỷ: Nguyễn Tuân, Xuân Diệu, Tô Hoài, Nguyên Hồng, Tế Hanh, Thanh Tịnh… và gần với chúng ta hơn: Nguyễn Khải, Nguyễn Minh Châu… Không chỉ qua tác phẩm mà còn qua chính cuộc đời của họ, Vương Trí Nhàn viết với tất cả những gì đã thâu lượm được từ những lần tiếp xúc, trò chuyện với họ.
 |
| Một số đầu sách của Vương Trí Nhàn. |
Ở đó, ta tìm thấy những nỗi niềm khắc khoải về cuộc sống, về số phận tác phẩm, về khát vọng sáng tạo của mỗi đời văn. Đôi khi, những trang viết của Vương Trí Nhàn sắc sảo đến lạnh lùng, nhưng ta vẫn đọc được ở đấy sự chia sẻ cần thiết, những ân tình tha thiết. Tất nhiên, không phải người viết lý luận phê bình nào cũng có được thuận lợi như ông, do công việc nghề nghiệp mà được tiếp cận với nhiều nhà văn. Nhưng, nếu không có một ý thức lao động nghề nghiệp nghiêm túc như ông, chắc lẽ cũng không phải ai cũng có được những trang viết như ông.
Trong dịp này, cùng với Hà Vinh, Vương Trí Nhàn còn chỉnh lý, biên soạn cuốn Có những nhà văn như thế (NXB Hội Nhà văn và công ty Văn hóa Phương Nam ấn hành), một cuốn sách đáng đọc và rất cần cho bất cứ ai yêu mến văn chương. Cuốn sách tập hợp 64 chân dung nhà văn từ Cervantes, Rabelais, Hugo, Balzac… qua Hemingway, Faulkner, Brecht đến các cây bút đoạt giải thưởng Nobel những năm gần đây: Naipaul, Jelinek, Heaney… Một cuốn sách “làm mới các bậc thày cổ điển bằng cái nhìn hiện đại và phân tích khả năng trở thành cổ điển của nhữung nhà văn còn đang sống và tiếp tục viết.”
(Nguồn: Văn Hóa)
|
