|
Nhà thơ 'phu chữ' qua đời
Thanh Huyền
Hơn 3h sáng 21/4, nhà thơ Lê Đạt, tác giả những tập thơ như "Bóng chữ", "Ngó lời" đã trút hơi thở cuối cùng. Ông ra đi đường đột khi sắp bước vào tuổi 80.
Nhà thơ Lê Đạt tên thật là Đào Công Đạt, sinh năm 1929 tại Yên Bái. Thuở nhỏ, ông lớn lên ở Yên Bái rồi ra Hà Nội học trung học. Lê Đạt bắt đầu sáng tác từ khoảng đầu những năm 1950. Đến nay, ông đã xuất bản các tuyển tập thơ: Bài thơ trên ghế đá (in chung với Vĩnh Mai - 1957); Cửa biển (cùng Văn Cao, Trần Dần, Hoàng Cầm - 1957), Bóng chữ (1994), Ngó lời (1997), U75 từ tình (2007) và tập truyện ngắn Hèn đại nhân (1994)...
 |
| Nhà thơ Lê Đạt. Ảnh: Ngô Xuân Phú. |
Lê Đạt là một trong những tác giả cách tân mãnh liệt về mặt hình thức thơ ca. Chịu ảnh hưởng của các trường thơ hiện đại Pháp, ông tự nhận mình là "phu chữ", đánh đu, sáng tạo với những con chữ trong thơ, mang đến cho người đọc một lối cảm thụ mới, không lệ thuộc vào cấu trúc và các quy luật của thơ ca truyền thống. Trong Từ điển văn học (bộ mới), nhà nghiên cứu Nguyễn Huệ Chi nhận xét về Lê Đạt rằng: "Những câu thơ của ông đưa ta vào mê cung của chữ nghĩa và gợi ý với ta vô số dạng kết hợp mới, có cả đảo ngữ, nói lái, cắt xén, thay con chữ, coi mỗi chữ có một 'hóa trị' riêng...".
Ngoài sự dụng công về chữ, Lê Đạt còn là người đưa ra khái niệm thơ haikâu - một thể thơ mà mỗi bài, theo như tên gọi của nó, chỉ có hai câu. Ngó lời và U75 từ tình là hai tập thơ tiêu biểu. Ông từng nói về thể thơ đặc biệt của mình: "Tôi chỉ muốn nhấn mạnh, haikâu không phải một bài tứ tuyệt cắt đôi hay hai câu thơ đơn thuần mà là một thể hoàn chỉnh tự đủ trên cơ sở những “chíp” chữ đa năng, đa nghĩa".
Trên con đường thơ của mình, Lê Đạt đã bước qua nhiều chông gai để không ngừng sáng tạo. Vào khoảng 1956 - 58, ông tham gia nhóm Nhân văn Giai phẩm, bị khai trừ khỏi Hội nhà văn và từng ngừng viết 3 năm. Năm 2007, với những đóng góp lớn cho nền thơ ca Việt Nam, ông được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật.
|
Một số bài thơ haikâu của Lê Đạt:
- Chân trời
Tôi khóc những chân trời không có người bay
(Trần Dần)
Đời bất trắc mộng đầy đất chật
Đói sân chơi hành khất chân trời
- Phố Phái
Xe chuyển bánh mặc anh hớt hải
Đầu Phố bụi mày cuối Phái mưa may
- Hoa mai
Lời lỡ nuốt thề mà mai buột nở
Xuân đa mang hoa khốn khổ chung tình
- Khấn tình
Người đến rồi người lại đi
Khiến người miếu gốc cây si khấn tình |
|
